របស់លោក
លោកហេង ពៅ អតីតស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានឡើងមកបង្ហាញមុខនៅចំពោះតុលាការក្រុងភ្នំពេញ នៅថ្ងៃអង្គារ ទី១០ នៅក្នុងសំណុំរឿងក្តីសមគំនិតប៉ុនប៉ងធ្វើមនុស្សឃាតគិតទុកជាមុន លើរូបលោកសៅ សុខា មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៣។ អតីតនគរបាលនិងកងរាជអាវុធហត្ថ៥នាក់ផ្សេង
ទៀតក៏ត្រូវឡើង បំភ្លឺនៅមុខតុលាការនៅក្នុងសំណុំរឿងក្តីនេះដែរ ប៉ុន្តែ ជនជាប់ចោទម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំង៥ បានរត់ហែកគុកចេញពីពន្ធនាគារព្រៃស។
ចំណុចចាប់ផ្តើមនៃការដាក់ពាក្យបណ្តឹងនេះគឺ កើតឡើងចេញពី
សំបុត្រគំរាមកំហែងអនាមិកមួយច្បាប់ ដែលត្រូវបានផ្ញើមកអោយលោកសៅ សុខា កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៣ ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានថាមានការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាតលោកសៅ សុខា ពីសំណាក់បក្សពួករបស់លោកហេង ពៅ។ តុលាការនឹងប្រកាសសាលក្រមនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១២ ខែមីនា។ អតីតមេប៉ូលីសក្រុងភ្នំពេញ វ័យ៥១ឆ្នាំរូបនេះ ត្រូវជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៥៨ឆ្នាំ ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មជាច្រើន បន្ទាប់ពីបានធ្វើការជំនុំជម្រះចំនួន៦លើករួចមក។
មិនមានមេធាវីដែលខ្លួនចង់បាន គឺគ្មានសក្ខីកម្ម...
បន្ទាប់ ពីការសាកសួរជនជាប់ចោទទាំង៤រូបម្តងម្នាក់ៗបន្ទាប់មក [អ្នកទាំងនេះបានបដិសេធពិរុទ្ធភាពរបស់ខ្លួន និងប្រកាសថាខ្លួនគ្មានទោសពៃរ៍នោះទេ] លោកចៅក្រម អ៊ីវ គីមស្រ៊ី បានហៅលោកហេង ពៅ ឡើងមកកាន់សវនាការ។ ប៉ុន្តែ ស្ថិតក្នុងសំលៀកបំពាក់ពណ៌ខៀវជាអ្នកទោស លោកហេង ពៅបានបដិសេធមិនឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួររបស់ចៅក្រម ហើយបដិសេធមិនទទួលមេធាវីដែលត្រូវបានជ្រើសតាំងអោយការពារក្តី អោយលោក នោះគឺលោកមេធាវី នូ ចន្ថា។ ជនជាប់ចោទរូបនេះបានសំដែងការមិនពេញចិត្តថាថា «ខ្ញុំរីករាយ ដែលតុលាការបើកសវនាការជំនុំជម្រះលើរូបខ្ញុំ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំសុំអោយតុលាការគោរពនីតិវិធីការពារក្តី។ តុលាការបានបង្កកគណនីធនាគាររបស់ខ្ញុំ ដើម្បីបើកប្រាក់ជួលមេធាវីមានវិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្ញុំ [លោកកៅ ស៊ូផា]។ តើតុលាការអាចកាត់ទោសខ្ញុំបានយ៉ាងដូចម្តេច បើតុលាការផ្ទាល់បានរំលោភនីតិវិធី?»។ លោកបានស្នើសុំអោយចៅក្រមអានច្បាប់ ដែលបានហាមឃាត់ជនជាប់ចោទ ក្នុងការជ្រើសរើសមេធាវីការពារក្តីរបស់ខ្លួន។ ចៅក្រមមិនអាចឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរនេះឡើយ។
លោកហេង ពៅបានបរិហារថា ដោយសារតុលាការបង្កកគណនីធនាគាររបស់លោក លោកគ្មានលទ្ធភាពផ្គត់ផ្គង់ថ្លៃសិក្សារបស់កូនតូចៗរបស់លោក មិនអាចទិញថ្នាំសង្កូវបាន។ លោកហេង ពៅបាននិយាយទៅកាន់តុលាការយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ថា « ខ្ញុំសុំមិនឆ្លើយ[សំណួររបស់តុលាការ] ដរាបណាខ្ញុំមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតអោយបង់ថ្លៃជួលមេធាវីប្រកបដោយ វិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំមិនដែលសុំជំនួយផ្នែកច្បាប់ពីតុលាការឡើយ។ ខ្ញុំអាចមានលទ្ធភាពស្វែងរកមេធាវីផ្ទាល់របស់ខ្ញុំបាន»។
ប្រវត្តិនៃជម្លោះ នៅក្នុងពិធីជប់លៀងមួយ
ទោះ បីជាលោកហេង ពៅ នៅស្ងៀមស្ងាត់ក៏ដោយ ក៏ចៅក្រមនៅតែបន្តសវនាការ។ ក្រឡាបញ្ជីបានអានចម្លើយរបស់លោកហេង ពៅ ដែលបានធ្វើឡើងនៅចំពោះមុខចៅក្រមស៊ើបសួរនៃតុលាការក្រុងភ្នំពេញ កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០០៧។ បើតាមចម្លើយនោះ លោកធ្លាប់មានជម្លោះមួយជាមួយលោកសៅ សុខា នៅក្នុងពិធីជប់លៀងមួយ ដែលរៀបចំធ្វើឡើងនៅភោជនីយដ្ឋានមួយកន្លែង។ ប៉ុន្តែ ក្រោយមក បើតាមសំដីរបស់គាត់ ពួកគេបានរាប់អានគ្នាឡើងវិញ។
ក្រឡា បញ្ជីបានអានចម្លើយសារភាពរបស់លោកហេង ពៅថា «បន្ទាប់ពីជម្លោះនោះភ្លាម ខ្ញុំបានប្រកាសប្រាប់កូនចៅខ្ញុំថា បើខ្ញុំស្លាប់ គ្មាននរណាក្រៅពីលោកសៅ សុខា ព្រោះគាត់បានគំរាមកំហែងខ្ញុំថាអោយបញ្ឈប់ការចាប់គ្រឿងញៀន ព្រោះវាគ្មានប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍ខ្មែរទេ វាប៉ះពាល់បរទេស ព្រោះប្រទេសខ្មែរគ្រាន់តែជាកន្លែងឆ្លងកាត់ប៉ុណ្ណោះ។ ក្រោយមក ឯកឧត្តម ហុក ឡងឌី បាននិយាយប្រាប់ខ្ញុំថាលោកសៅ សុខា មកជួបគាត់ ទាំងប្តីភរិយា ទទួលស្គាល់ការខុសឆ្គងរបស់ខ្លួន ចង់ជួបខ្ញុំ តែខ្ញុំថាមិនចាំបាច់ទេ ហើយក៏មានការស្រុះស្រួលគ្នាឡើងវិញ ដោយខ្ញុំយល់ថាគាត់ស្រវឹង។ ចំណែករឿងសំបុត្រអនាមិក ខ្ញុំមិនបានសរសេរទេ ហើយខ្ញុំក៏ពុំបានបញ្ជាអោយអ្នកណាសរសេរដែរ។ ខ្ញុំមិនដែលបានបញ្ជាអោយឈ្មោះ លី រ៉ាស៊ី ឈ្មោះហង្ស វុទ្ធី និងឈ្មោះហង្ស វុត្ថាអោយតាមសម្លាប់លោកសៅ សុខាទេ»។
បន្ទាប់មក ក្រឡាបញ្ជីក៏បានអានចម្លើយរបស់លោកសៅ សុខា។ នៅក្នុងកំណត់ហេតុយកចម្លើយ លោកសៅ សុខាបានទទួលស្គាល់ថាពិតជាធ្លាប់មានជម្លោះជាមួយលោកហេង ពៅ នៅក្នុងពិធីជប់លៀងមួយ ដែលរៀបចំឡើងដោយលោកហុក ឡងឌី (អតីតអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ ដែលបានទទួលមរណភាព នៅក្នុងឧបទ្ទវហេតុធ្លាក់ឧទ្ធម្ភាគចក្រ កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៨ ) ។ «ថ្ងៃបន្ទាប់ លោកឧត្តមសេនីយឃើញកាសែតចុះផ្សាយពាក្យចចាមអារ៉ាមថា លោកសៅ សុខាភ្ជង់លោកហេង ពៅ
ហើយលោកហេង ពៅ យកកាំភ្លើងភ្ជង់លោកសៅ សុខាវិញ។ ក្រោយពេលទាស់គ្នានេះមក លោកបានទទួលលិខិតអនាមិកមួយ»។ នៅក្នុងសវនាការ ដោយមិនហ៊ានបញ្ជាក់រឿងអ្វី លោកហេង ពៅ បានលើកឡើងម្តងទៀតថា លោកសៅ សុខា បានសុំអោយគាត់ឈប់«ធ្វើការងារ» បើមិនដូច្នោះទេ គាត់«អាចនឹងស្លាប់នៅក្នុងគុក»។ ជាចុងក្រោយ លោកហេង ពៅ មិនបានបង្ហាញសំណូមពរ ណាមួយ នៅ
ចំពោះមុខតុលាការនោះទេ ដោយអះអាងថាតុលាការមិនអាចជួយលោកនៅក្នុងសំណុំរឿងក្តីបែបនេះបាន ឡើយ។
Wednesday, March 11, 2009
Sunday, March 8, 2009
ហែមថុន វិទិនី អ្នកហែលទឹកមានមហិច្ឆតាខ្ពស់
ហែមថុន វិទិនី អ្នកហែលទឹកមានមហិច្ឆតាខ្ពស់
ស្ថិតក្នុងឈុតហែលទឹកពណ៌ខ្មៅដែលរឹបរាងកាយ យុវតីកីឡាការិនី ហែមថុន រិទិនី ដែលមានសម្បុរស្រអែមបានចុះទៅក្នុងអាងហែលទឹក នៃពហុកីឡាដ្ឋានជាតិអូឡាំពិកដ៏ចំណាស់គ្មានការជួសជុល ដើម្បីធ្វើការហ្វឹកហាត់ ទៅតាមការបង្ហាត់បង្ហាញពីគ្រូរបស់នាង។ ជាមួយនឹងមិត្តភក្តិដែលជាកីឡាករ-ការិនីចំនួនដប់ពីរនាក់ផ្សេងទៀត ដែលកំពុងហ្វឹកហាត់ជាមួយគ្នានោះ យើងសង្កេតឃើញថា រិទិនី ជាកីឡាការិនីមួយរូបដែលព្យាយាមនៅក្នុងការហ្វឹកហាត់ និង ធ្វើបានល្អជាងគេ។
ហែមថុន វិទិនី គឺជាកីឡាការិនីហែលទឹកវ័យក្មេងខ្ចីទើបតែអាយុ១៦ឆ្នាំ ដែលមានទេពកោសល្យក្នុងការហែលទឹក លើវិញ្ញាសាហែលសេរី និង ហែលកង្កែប ដោយហែលក្នុងចម្ងាយហាសិបម៉ែត្រ មួយរយម៉ែត្រ និងពីររយម៉ែត្រ ទាំងពីរវិញ្ញាសា។ កីឡាការិនីរូបនេះធ្លាប់ទទួលជោគជ័យជាច្រើនពីការប្រកួតនៅក្នុងប្រទេស ហើយទោះបីសព្វថ្ងៃនេះគេបានត្អូញត្អែរពីការលំបាក ក្នុងការខ្វះខាតកន្លែង និង សម្ភារៈហ្វឹកហាត់ក៏ដោយ តែទៅថ្ងៃអនាគត គេមានបំណងចង់ល្បីឈ្មោះ និង លើកស្ទួយវិស័យកីឡាហែលទឹកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឲ្យដូចបណ្ដាប្រទេសដទៃទៀតនៅក្នុងតំបន់ដែរ។
យុវតីដែលមានរាងមាំមួន និងរហ័សរហួនជាមួយនឹងការអត់ធ្មត់នៅក្នុងការហ្វឹកហាត់ ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ស្ដាប់ដំបូន្មានគ្រូណែនាំនោះ ពេលចប់ពីការហ្វឹកហាត់ កីឡាការិនីជើងខ្លាំងរូបនេះបានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានយើងដោយសម្ដីរួសរាយរាក់ទាក់ និង ម៉ឺងម៉ាត់ថា «ខ្ញុំមានចំណូលចិត្តក្នុងវិស័យកីឡាហែលទឹកនេះតាំងពីតូចមកម៉្លេះ ហើយខ្ញុំខំព្យាយាមរហូតបានសម្រេចពេលនេះ។ ខ្ញុំបានចូលហ្វឹកហាត់កីឡាហែលទឹកតាំងពីអាយុប្រាំឆ្នាំ នៅក្នុងក្លឹបក្រសួងសាធារណការ និង ដឹកជញ្ជូន»។
នៅក្នុងការប្រកួតកីឡាហែលទឹកជ្រើសរើសជើងឯកទូទាំងប្រទេសកាលពីឆ្នាំ ២០០៧ កីឡាការិនីវ័យក្មេងនេះទទួលបានមេដាយមាសដល់ទៅប្រាំ និងឆ្នាំ២០០៨ មកនេះទទួលបានមេដាយប្រាំទៀតតែម្នាក់ឯងពីរឆ្នាំជាប់គ្នាតែម្តង។ មេដាយទាំងដប់គ្រឿងក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំមកនេះគឺបានមកពីការប្រកួតហែលទឹកលើវិញ្ញាសាមួយរយម៉ែត្រ
សេរី, មួយរយម៉ែត្រកង្កែប, ពីររយម៉ែត្រសេរី, ពីររយម៉ែត្រកង្កែប ហើយនឹងពីររយម៉ែត្រហែលផ្ងារ។ ឆ្នាំ២០០៨មកនេះដែរ រិទិនីចូលរួមប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាសម្រាប់ទាំងអស់គ្នាលើវិញ្ញាសាហែលទឹកចម្ងាយមួយពាន់
ប្រាំរយម៉ែត្រនៅខេត្តកំពត ក៏ទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខមួយផងដែរ។ ក្រៅពីនេះក៏ធ្លាប់បានទទួលចំណាត់ថ្នាក់ល្អៗ និងមេដាយជាច្រើនទៀតនៅក្នុងការប្រកួតក្នុងប្រទេស។
ដោយឡែកការចេញទៅប្រកួតនៅក្រៅប្រទេសនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ គឺប្រកួតកីឡាអូឡាំពិកនៅទីក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន កីឡាការិនី វិទិនី បានប្រកួតយកឈ្នះចំនួនតែដប់ពីរប្រទេសប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោមកៅសិបប្រទេស ដែលចូលរួមប្រកួតលើវិញ្ញាសាដូចគ្នានេះ។ ឆ្នាំ ២០០៧ ប្រកួតស៊ីហ្គេម និង យុវជនអាយុក្រោមដប់ប្រាំបីឆ្នាំ ដោយការប្រកួតនេះអាចបានឡើងដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រនឹងគេដែរ។ ឆ្នាំ ២០០៧ ដដែលបានទៅប្រកួតកីឡាហែលទឹកពិភពលោកនៅប្រទេសជប៉ុន ហើយនឹងកាលពីឆ្នាំ២០០៦ ប្រកួតកីឡាអាស៊ាន ហ្គេម (Asian Games) នៅប្រទេសអារ៉ាប់ផងដែរ។ សម្រាប់កីឡាស៊ីហ្គេម ( Sea Games) នៅប្រទេសឡាវ ឆ្នាំ២០០៩ កីឡាការិនីរូបនេះក៏បានត្រៀមខ្លួនជាស្រេចហើយដែរ ដើម្បីទៅចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍កីឡាប្រចាំតំបន់នេះ ដោយសព្វថ្ងៃនាងបានប្រឹងប្រែងហ្វឹកហាត់ជាប្រចាំ ដែលសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានលទ្ធផលល្អជាងការទៅប្រកួតនៅក្រៅប្រទេសកាលពីលើកមុនៗ។ ការចេញទៅក្រៅប្រទេសកន្លងមក កីឡាការិនីជើងខ្លាំងរូបនេះមិនដែលទទួលបានមេដាយត្រឡប់មកវិញទេ ប៉ុន្តែយ៉ាងហោចណាស់គេអាចទទួលបានថិរវេលានៃការហែលរបស់គេល្អជាងមុនច្រើន។
រាងកាយដែលទទឹកជោក វិទិនី បានឲ្យដឹងទៀតថា «សម្រាប់កីឡាហែលទឹកនេះទៅថ្ងៃអនាគតខ្ញុំនឹងប្រឹងប្រែងរហូតមានឈ្មោះបោះសំឡេងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក៏ដូចជានៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដើម្បីជួយលើកស្ទួយវិស័យកីឡាហែលទឹកកម្ពុជា ហើយនឹងចង់ក្លាយទៅជាគ្រូកីឡាហែលទឹកថែមទៀតផង។ ខ្ញុំគិតថានឹងប្រឹងប្រែងរហូតដល់ពេលណាដែលខ្ញុំធ្លាក់ថិរវេលារបស់ខ្លួន»។
វិទិនី ជាកូនស្រីទោលក្នុងគ្រួសារដែលកំព្រាឪពុក។ នាងកំព្រាឪពុកតាំងពីនាងនៅក្នុងផ្ទៃម្ដាយមកម៉្លេះ ដោយសារតែការបែកបាក់គ្រួសារ ហើយម្ដាយរបស់នាងពិការដៃ និងជើងស្ដាំ ដែលសព្វថ្ងៃទាំងម្ដាយ និងកូនរស់នៅក្នុងបន្ទុកជីតា និងយាយ។ បច្ចុប្បន្ននាងមានអាយុដប់ប្រាំមួយឆ្នាំ រៀនថា្នក់ទីដប់មួយនៅវិទ្យាល័យបាក់ទូក។
វិទិនី គឺជាកីឡាការិនីដែលមានឈាមជ័រជាអ្នកហែលទឹកល្បីឈ្មោះតាំងពី ជីតា-ជីដូន និង ពូ-មីង រហូតដល់ខ្លួនឯងតែម្ដង។ វិទិនី មានពូឈ្មោះ ហែម លំផាត់, ហែម គីរី, ហែមថុន ពន្លឺ និងមីងឈ្មោះ ហែម រស្មី ដែលសុទ្ធជាកីឡាករ-ការិនីហែលទឹកជើងខ្លាំងជំនាន់មុននាងដែរ។
មិត្តភក្តិ និង ក្រុមគ្រួសារសរសើរពីអត្តចរិត វិទិនី
កីឡាការិនី សេង សម្ផស្ស ដែលជាមិត្តភក្តិ និងហ្វឹកហាត់ជាមួយគ្នារយៈពេលប្រាំឆ្នាំមកហើយនោះបាននិយាយថា វិទិនី ជាកីឡាការិនីហែលទឹកដែលមានសមត្ថភាពពូកែ ដោយសារតែគេមានការព្យាយាមតស៊ូនៅក្នុងការហ្វឹកហាត់។ គេពិតជាកីឡាការិនីដ៏ល្អមួយរូប ហើយមានអធ្យាស្រ័យល្អជាមួយមិត្តភក្តិដែលជាអ្នកកីឡាដូចគ្នា និង ចេះជួយលើកទឹកចិត្ត។
លោក ហែមថុន គ្រូបង្វឹកកីឡាហែលទឹកជម្រើសជាតិ និងជាជីតារបស់ វិទិនី ផងនោះបានឲ្យដឹងថា «នៅពេល វិទិនី អាយុប្រាំឆ្នាំ ខ្ញុំឲ្យហ្វឹកហាត់កីឡាហែលទឹក ហើយនាងមានអំណោយផលល្អជាងមីងរបស់គេដែលជាជើងខ្លាំងមួយរូប ដែលកាលពីជំនាន់មុនទៅទៀត។ អត្តចរិតរបស់ វិទិនី អាចទៅមុខបានដោយសារតែការព្យាយាម និង យកចិត្តទុកដាក់តស៊ូក្នុងការហ្វឹកហាត់។ ខ្ញុំជាជីតា និងជាអ្នកគ្រប់គ្រងខំរកមធ្យោបាយជួយទាំងការបង្វឹកហាត់ និងឧបត្ថម្ភផ្សេងៗសម្រាប់ការហ្វឹកហាត់កីឡានេះ ជាពិសេសការហូបចុក និងការលើកទឹកចិត្ត។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៧ មកនេះ ខ្ញុំអាចសន្និដ្ឋានបានថា ទៅអនាគត វិទិនី អាចរីកចម្រើនជាងកីឡាករ-ការិនីដទៃទៀត ដោយសារតែថិរវេលារបស់គេដែលបានធ្វើកន្លងមកនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ផ្លោះលឿនជាងកីឡាករផ្សេងទៀត ហើយទម្រង់នៃការហ្វឹកហាត់ និងការប្រកួតគឺអំណោយផលជាងកីឡាករនៅក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍»។
លោកគ្រូបង្វឹករូបនោះបានដាក់ផែនការដោយចាប់ពីពេលនេះទៅដល់ឆ្នាំ ២០១១ នឹងធ្វើឲ្យ វិទិនី បានមេដាយនៅក្នុងការប្រកួតជាលក្ខណៈអន្តរជាតិ។ បើទោះជាកីឡាស៊ីហ្គេមឆ្នាំនេះ វិទិនី នៅមិនទាន់ទទួលបានមេដាយក្តី ក៏គេអាចចូលទៅកៀកដល់អ្នកចុងក្រោយដែរ។
អ៊ុក សាម៉ុច ជាអតីតកីឡាការិនីជម្រើសជាតិអត្តពលកម្ម និងជាគ្រូបង្វឹកកីឡាហែលទឹកកាលពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ដែលត្រូវជាជីដូនបានឲ្យដឹងថា «វិទិនី ជាកូនកំព្រាឪពុកតាំងពីតែនាងនៅក្នុងពោះម្ដាយបានប្រាំខែ ដោយសារតែការលែងលះគ្នា ហើយម្ដាយរបស់នាងពិការដៃខាងស្ដាំតាំងពីអាយុប្រាំឆ្នាំ ដោយសារធ្លាក់ពីលើផ្ទះ។ សព្វថ្ងៃទាំង វិទិនី និង ម្ដាយរបស់គេរស់នៅជាមួយនឹងខ្ញុំ»។
ជីដូនរូបនោះបានសរសើរពីអត្តចរិតរបស់ចៅស្រីថា« តាំងពីតូចគេជាក្មេងស្រីដែលមានចរិតស្លូតបូត រហ័សរហួន និងឧស្សាហ៍ព្យាយាម តែការរៀនសូត្ររបស់គេគឺមធ្យម។ ចំពោះរឿងកីឡាវិញគេមានចំណូលចិត្តតាំងពីអាយុប្រាំឆ្នាំមកម៉្លេះ ហេតុដូច្នេះហើយទើបខ្ញុំចាប់បង្វឹករហូតមក។ នៅរាល់ការប្រកួតនៅក្នុងស្រុកម្តងៗ គឺភាគច្រើនទទួលបានជោគជ័យ ហើយទៅថ្ងៃអនាគតប្រសិនបើមានលទ្ធភាព ខ្ញុំនឹងជំរុញចៅឲ្យមានឈ្មោះទាំងនៅក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក»។
កន្លែងហ្វឹកហាត់មិនត្រូវស្តង់ដារ និង សម្ភារៈហ្វឹកហាត់ខ្វះខាត
អាងហែលទឹក ដែលស្ថិតនៅក្នុងពហុកីឡាដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក គឺមានសភាពសោះកក្រោះ ដែលគ្មានការថែទាំ និង សម្អាតត្រឹមត្រូវ។
អាងហែលទឹកដែលស្ថិតនៅពហុកីឡាដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក គឺមានសភាពសោះកក្រោះដែលគ្មានការថែទាំ និងសម្អាតត្រឹមត្រូវ។ អាងហែលទឹកដែលគ្មានការជួលជុលនេះ មើលទៅមិនគួរឲ្យចង់ហែលឡើយ គឺគ្មានអនាម័យត្រឹមត្រូវ និងបរិស្ថានមិនល្អ។
ទាក់ទិននឹងកន្លែងហ្វឹកហាត់ កីឡាការិនីវ័យក្មេងកម្ពស់ ១,៦៣ ម៉ែត្រ, ទម្ងន់ ៥០ គីឡូក្រាម ហែមថុន វិទិនី បានដកដង្ហើមធំ ហើយយកដៃស្ទាបក្បាល ដែលរុំដោយក្រណាត់ក្តោបសក់ ហើយមានវ៉ែនតាសម្រាប់ហែលទឹកនៅពីលើផងនោះ បានឲ្យដឹងថា« នៅពេលដែលទៅប្រកួតនៅក្រៅប្រទេសកន្លងមក គឺកីឡាករ-ការិនីរបស់យើងនៅមានកម្រិតចាញ់គេឆ្ងាយណាស់ ព្រោះយើងនៅខ្វះខាតច្រើន សម្រាប់ការហ្វឹកហាត់ដូចជាអាងហែលទឹកមិនត្រូវស្តង់ដារអន្តរជាតិ ខ្វះខាតឧបករណ៍ សម្ភារៈ និងកន្លែងស្នាក់នៅសព្វបែបយ៉ាង ដែលនាំឲ្យការហ្វឹកហាត់របស់កីឡាករ-ការិនីមិនទៀងទាត់។ ដូច្នេះដើម្បីឲ្យវិស័យកីឡាហែលទឹកនេះមានភាពរីកចម្រើនបាន ទាល់តែមានការជួយគាំទ្រ និង លើកទឹកចិត្តជារឿងសំខាន់»។
លោក ហែម ថុន ក៏បានត្អូញត្អែរដូច្នេះដែរថា « កន្លែង និងសម្ភារៈហ្វឹកហាត់សព្វថ្ងៃនេះវាហួសនឹងនិយាយ ពិបាកមហាសែនពិបាក តែបើយើងពិបាកហើយមិនធ្វើវាជាកំហុសរបស់យើង ដូច្នេះយើងនៅតែធ្វើ។ ការហ្វឹកហាត់កីឡាហែលទឹកនេះគឺយ៉ាងហោចណាស់មួយថ្ងៃពីរពេល ហើយរយៈពេលយ៉ាងហោចណាស់ក៏បីម៉ោងដែរ តែទីកន្លែងហ្វឹកហាត់សព្វថ្ងៃនេះ គឺគ្មានកន្លែងពិតប្រាកដរបស់សហព័ន្ធទេ គឺឥឡូវឯកជនគ្រប់គ្រង ដោយសុំគេហាត់មួយថ្ងៃបានមួយពេល ដែលជួនកាលថ្ងៃខ្លះមិនបានមួយម៉ោងផង និង មួយសប្ដាហ៍ហាត់បានតែប្រាំពេលតែប៉ុណ្ណោះ ពេលខ្លះមិនបានប្រាំពេលថែមទៀតផង។
បើនិយាយពីកន្លែងហ្វឹកហាត់វិញ គឺគ្មានអ្វីជាស្តង់ដា ដែលស្របតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេសត្រឹមត្រូវទេ ដូច្នេះអ្វីដែលយើងធ្វើសព្វថ្ងៃនេះស្ថិតនៅក្នុងការច្នៃប្រឌិត និងស្មារតីតស៊ូខ្លួនឯងទាំងអស់រហូតកៅសិបភាគរយ ហើយសម្រាប់មធ្យោបាយទីកន្លែង សម្ភារៈ ការបំប៉ន និងការហូបចុក គឺមានប្រហែលប្រាំភាគរយពីរដ្ឋ។ ទាំងកីឡាករ-ការិនី ទាំងខ្ញុំជាគ្រូសុទ្ធតែជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត គឺគ្មានយកប្រាក់ ឬ ប្រាក់ខែអ្វីទេ មានម្ដងម្កាលតែប៉ុណ្ណោះដែលរដ្ឋឧបត្ថម្ភខ្លះៗ»។
លោក បញ្ជាក់ថា « អាងហែលទឹកសព្វថ្ងៃ វាមានលក្ខណៈអន្តរជាតិតែកាលពីអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៤ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះវាទៅជារបស់បុរាណទៅហើយ គ្មានការជួសជុល ហើយខ្ញុំគិតថា ប្រហែលជាពីរឆ្នាំទៀតយ៉ាងយូរអាងនេះនឹងខូចខាតមិនអាចប្រើការបានទេ»៕
ស្ថិតក្នុងឈុតហែលទឹកពណ៌ខ្មៅដែលរឹបរាងកាយ យុវតីកីឡាការិនី ហែមថុន រិទិនី ដែលមានសម្បុរស្រអែមបានចុះទៅក្នុងអាងហែលទឹក នៃពហុកីឡាដ្ឋានជាតិអូឡាំពិកដ៏ចំណាស់គ្មានការជួសជុល ដើម្បីធ្វើការហ្វឹកហាត់ ទៅតាមការបង្ហាត់បង្ហាញពីគ្រូរបស់នាង។ ជាមួយនឹងមិត្តភក្តិដែលជាកីឡាករ-ការិនីចំនួនដប់ពីរនាក់ផ្សេងទៀត ដែលកំពុងហ្វឹកហាត់ជាមួយគ្នានោះ យើងសង្កេតឃើញថា រិទិនី ជាកីឡាការិនីមួយរូបដែលព្យាយាមនៅក្នុងការហ្វឹកហាត់ និង ធ្វើបានល្អជាងគេ។
ហែមថុន វិទិនី គឺជាកីឡាការិនីហែលទឹកវ័យក្មេងខ្ចីទើបតែអាយុ១៦ឆ្នាំ ដែលមានទេពកោសល្យក្នុងការហែលទឹក លើវិញ្ញាសាហែលសេរី និង ហែលកង្កែប ដោយហែលក្នុងចម្ងាយហាសិបម៉ែត្រ មួយរយម៉ែត្រ និងពីររយម៉ែត្រ ទាំងពីរវិញ្ញាសា។ កីឡាការិនីរូបនេះធ្លាប់ទទួលជោគជ័យជាច្រើនពីការប្រកួតនៅក្នុងប្រទេស ហើយទោះបីសព្វថ្ងៃនេះគេបានត្អូញត្អែរពីការលំបាក ក្នុងការខ្វះខាតកន្លែង និង សម្ភារៈហ្វឹកហាត់ក៏ដោយ តែទៅថ្ងៃអនាគត គេមានបំណងចង់ល្បីឈ្មោះ និង លើកស្ទួយវិស័យកីឡាហែលទឹកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឲ្យដូចបណ្ដាប្រទេសដទៃទៀតនៅក្នុងតំបន់ដែរ។
យុវតីដែលមានរាងមាំមួន និងរហ័សរហួនជាមួយនឹងការអត់ធ្មត់នៅក្នុងការហ្វឹកហាត់ ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ស្ដាប់ដំបូន្មានគ្រូណែនាំនោះ ពេលចប់ពីការហ្វឹកហាត់ កីឡាការិនីជើងខ្លាំងរូបនេះបានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានយើងដោយសម្ដីរួសរាយរាក់ទាក់ និង ម៉ឺងម៉ាត់ថា «ខ្ញុំមានចំណូលចិត្តក្នុងវិស័យកីឡាហែលទឹកនេះតាំងពីតូចមកម៉្លេះ ហើយខ្ញុំខំព្យាយាមរហូតបានសម្រេចពេលនេះ។ ខ្ញុំបានចូលហ្វឹកហាត់កីឡាហែលទឹកតាំងពីអាយុប្រាំឆ្នាំ នៅក្នុងក្លឹបក្រសួងសាធារណការ និង ដឹកជញ្ជូន»។
នៅក្នុងការប្រកួតកីឡាហែលទឹកជ្រើសរើសជើងឯកទូទាំងប្រទេសកាលពីឆ្នាំ ២០០៧ កីឡាការិនីវ័យក្មេងនេះទទួលបានមេដាយមាសដល់ទៅប្រាំ និងឆ្នាំ២០០៨ មកនេះទទួលបានមេដាយប្រាំទៀតតែម្នាក់ឯងពីរឆ្នាំជាប់គ្នាតែម្តង។ មេដាយទាំងដប់គ្រឿងក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំមកនេះគឺបានមកពីការប្រកួតហែលទឹកលើវិញ្ញាសាមួយរយម៉ែត្រ
សេរី, មួយរយម៉ែត្រកង្កែប, ពីររយម៉ែត្រសេរី, ពីររយម៉ែត្រកង្កែប ហើយនឹងពីររយម៉ែត្រហែលផ្ងារ។ ឆ្នាំ២០០៨មកនេះដែរ រិទិនីចូលរួមប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាសម្រាប់ទាំងអស់គ្នាលើវិញ្ញាសាហែលទឹកចម្ងាយមួយពាន់
ប្រាំរយម៉ែត្រនៅខេត្តកំពត ក៏ទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខមួយផងដែរ។ ក្រៅពីនេះក៏ធ្លាប់បានទទួលចំណាត់ថ្នាក់ល្អៗ និងមេដាយជាច្រើនទៀតនៅក្នុងការប្រកួតក្នុងប្រទេស។
ដោយឡែកការចេញទៅប្រកួតនៅក្រៅប្រទេសនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ គឺប្រកួតកីឡាអូឡាំពិកនៅទីក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន កីឡាការិនី វិទិនី បានប្រកួតយកឈ្នះចំនួនតែដប់ពីរប្រទេសប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោមកៅសិបប្រទេស ដែលចូលរួមប្រកួតលើវិញ្ញាសាដូចគ្នានេះ។ ឆ្នាំ ២០០៧ ប្រកួតស៊ីហ្គេម និង យុវជនអាយុក្រោមដប់ប្រាំបីឆ្នាំ ដោយការប្រកួតនេះអាចបានឡើងដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រនឹងគេដែរ។ ឆ្នាំ ២០០៧ ដដែលបានទៅប្រកួតកីឡាហែលទឹកពិភពលោកនៅប្រទេសជប៉ុន ហើយនឹងកាលពីឆ្នាំ២០០៦ ប្រកួតកីឡាអាស៊ាន ហ្គេម (Asian Games) នៅប្រទេសអារ៉ាប់ផងដែរ។ សម្រាប់កីឡាស៊ីហ្គេម ( Sea Games) នៅប្រទេសឡាវ ឆ្នាំ២០០៩ កីឡាការិនីរូបនេះក៏បានត្រៀមខ្លួនជាស្រេចហើយដែរ ដើម្បីទៅចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍កីឡាប្រចាំតំបន់នេះ ដោយសព្វថ្ងៃនាងបានប្រឹងប្រែងហ្វឹកហាត់ជាប្រចាំ ដែលសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានលទ្ធផលល្អជាងការទៅប្រកួតនៅក្រៅប្រទេសកាលពីលើកមុនៗ។ ការចេញទៅក្រៅប្រទេសកន្លងមក កីឡាការិនីជើងខ្លាំងរូបនេះមិនដែលទទួលបានមេដាយត្រឡប់មកវិញទេ ប៉ុន្តែយ៉ាងហោចណាស់គេអាចទទួលបានថិរវេលានៃការហែលរបស់គេល្អជាងមុនច្រើន។
រាងកាយដែលទទឹកជោក វិទិនី បានឲ្យដឹងទៀតថា «សម្រាប់កីឡាហែលទឹកនេះទៅថ្ងៃអនាគតខ្ញុំនឹងប្រឹងប្រែងរហូតមានឈ្មោះបោះសំឡេងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក៏ដូចជានៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដើម្បីជួយលើកស្ទួយវិស័យកីឡាហែលទឹកកម្ពុជា ហើយនឹងចង់ក្លាយទៅជាគ្រូកីឡាហែលទឹកថែមទៀតផង។ ខ្ញុំគិតថានឹងប្រឹងប្រែងរហូតដល់ពេលណាដែលខ្ញុំធ្លាក់ថិរវេលារបស់ខ្លួន»។
វិទិនី ជាកូនស្រីទោលក្នុងគ្រួសារដែលកំព្រាឪពុក។ នាងកំព្រាឪពុកតាំងពីនាងនៅក្នុងផ្ទៃម្ដាយមកម៉្លេះ ដោយសារតែការបែកបាក់គ្រួសារ ហើយម្ដាយរបស់នាងពិការដៃ និងជើងស្ដាំ ដែលសព្វថ្ងៃទាំងម្ដាយ និងកូនរស់នៅក្នុងបន្ទុកជីតា និងយាយ។ បច្ចុប្បន្ននាងមានអាយុដប់ប្រាំមួយឆ្នាំ រៀនថា្នក់ទីដប់មួយនៅវិទ្យាល័យបាក់ទូក។
វិទិនី គឺជាកីឡាការិនីដែលមានឈាមជ័រជាអ្នកហែលទឹកល្បីឈ្មោះតាំងពី ជីតា-ជីដូន និង ពូ-មីង រហូតដល់ខ្លួនឯងតែម្ដង។ វិទិនី មានពូឈ្មោះ ហែម លំផាត់, ហែម គីរី, ហែមថុន ពន្លឺ និងមីងឈ្មោះ ហែម រស្មី ដែលសុទ្ធជាកីឡាករ-ការិនីហែលទឹកជើងខ្លាំងជំនាន់មុននាងដែរ។
មិត្តភក្តិ និង ក្រុមគ្រួសារសរសើរពីអត្តចរិត វិទិនី
កីឡាការិនី សេង សម្ផស្ស ដែលជាមិត្តភក្តិ និងហ្វឹកហាត់ជាមួយគ្នារយៈពេលប្រាំឆ្នាំមកហើយនោះបាននិយាយថា វិទិនី ជាកីឡាការិនីហែលទឹកដែលមានសមត្ថភាពពូកែ ដោយសារតែគេមានការព្យាយាមតស៊ូនៅក្នុងការហ្វឹកហាត់។ គេពិតជាកីឡាការិនីដ៏ល្អមួយរូប ហើយមានអធ្យាស្រ័យល្អជាមួយមិត្តភក្តិដែលជាអ្នកកីឡាដូចគ្នា និង ចេះជួយលើកទឹកចិត្ត។
លោក ហែមថុន គ្រូបង្វឹកកីឡាហែលទឹកជម្រើសជាតិ និងជាជីតារបស់ វិទិនី ផងនោះបានឲ្យដឹងថា «នៅពេល វិទិនី អាយុប្រាំឆ្នាំ ខ្ញុំឲ្យហ្វឹកហាត់កីឡាហែលទឹក ហើយនាងមានអំណោយផលល្អជាងមីងរបស់គេដែលជាជើងខ្លាំងមួយរូប ដែលកាលពីជំនាន់មុនទៅទៀត។ អត្តចរិតរបស់ វិទិនី អាចទៅមុខបានដោយសារតែការព្យាយាម និង យកចិត្តទុកដាក់តស៊ូក្នុងការហ្វឹកហាត់។ ខ្ញុំជាជីតា និងជាអ្នកគ្រប់គ្រងខំរកមធ្យោបាយជួយទាំងការបង្វឹកហាត់ និងឧបត្ថម្ភផ្សេងៗសម្រាប់ការហ្វឹកហាត់កីឡានេះ ជាពិសេសការហូបចុក និងការលើកទឹកចិត្ត។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៧ មកនេះ ខ្ញុំអាចសន្និដ្ឋានបានថា ទៅអនាគត វិទិនី អាចរីកចម្រើនជាងកីឡាករ-ការិនីដទៃទៀត ដោយសារតែថិរវេលារបស់គេដែលបានធ្វើកន្លងមកនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ផ្លោះលឿនជាងកីឡាករផ្សេងទៀត ហើយទម្រង់នៃការហ្វឹកហាត់ និងការប្រកួតគឺអំណោយផលជាងកីឡាករនៅក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍»។
លោកគ្រូបង្វឹករូបនោះបានដាក់ផែនការដោយចាប់ពីពេលនេះទៅដល់ឆ្នាំ ២០១១ នឹងធ្វើឲ្យ វិទិនី បានមេដាយនៅក្នុងការប្រកួតជាលក្ខណៈអន្តរជាតិ។ បើទោះជាកីឡាស៊ីហ្គេមឆ្នាំនេះ វិទិនី នៅមិនទាន់ទទួលបានមេដាយក្តី ក៏គេអាចចូលទៅកៀកដល់អ្នកចុងក្រោយដែរ។
អ៊ុក សាម៉ុច ជាអតីតកីឡាការិនីជម្រើសជាតិអត្តពលកម្ម និងជាគ្រូបង្វឹកកីឡាហែលទឹកកាលពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ដែលត្រូវជាជីដូនបានឲ្យដឹងថា «វិទិនី ជាកូនកំព្រាឪពុកតាំងពីតែនាងនៅក្នុងពោះម្ដាយបានប្រាំខែ ដោយសារតែការលែងលះគ្នា ហើយម្ដាយរបស់នាងពិការដៃខាងស្ដាំតាំងពីអាយុប្រាំឆ្នាំ ដោយសារធ្លាក់ពីលើផ្ទះ។ សព្វថ្ងៃទាំង វិទិនី និង ម្ដាយរបស់គេរស់នៅជាមួយនឹងខ្ញុំ»។
ជីដូនរូបនោះបានសរសើរពីអត្តចរិតរបស់ចៅស្រីថា« តាំងពីតូចគេជាក្មេងស្រីដែលមានចរិតស្លូតបូត រហ័សរហួន និងឧស្សាហ៍ព្យាយាម តែការរៀនសូត្ររបស់គេគឺមធ្យម។ ចំពោះរឿងកីឡាវិញគេមានចំណូលចិត្តតាំងពីអាយុប្រាំឆ្នាំមកម៉្លេះ ហេតុដូច្នេះហើយទើបខ្ញុំចាប់បង្វឹករហូតមក។ នៅរាល់ការប្រកួតនៅក្នុងស្រុកម្តងៗ គឺភាគច្រើនទទួលបានជោគជ័យ ហើយទៅថ្ងៃអនាគតប្រសិនបើមានលទ្ធភាព ខ្ញុំនឹងជំរុញចៅឲ្យមានឈ្មោះទាំងនៅក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក»។
កន្លែងហ្វឹកហាត់មិនត្រូវស្តង់ដារ និង សម្ភារៈហ្វឹកហាត់ខ្វះខាត
អាងហែលទឹក ដែលស្ថិតនៅក្នុងពហុកីឡាដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក គឺមានសភាពសោះកក្រោះ ដែលគ្មានការថែទាំ និង សម្អាតត្រឹមត្រូវ។
អាងហែលទឹកដែលស្ថិតនៅពហុកីឡាដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក គឺមានសភាពសោះកក្រោះដែលគ្មានការថែទាំ និងសម្អាតត្រឹមត្រូវ។ អាងហែលទឹកដែលគ្មានការជួលជុលនេះ មើលទៅមិនគួរឲ្យចង់ហែលឡើយ គឺគ្មានអនាម័យត្រឹមត្រូវ និងបរិស្ថានមិនល្អ។
ទាក់ទិននឹងកន្លែងហ្វឹកហាត់ កីឡាការិនីវ័យក្មេងកម្ពស់ ១,៦៣ ម៉ែត្រ, ទម្ងន់ ៥០ គីឡូក្រាម ហែមថុន វិទិនី បានដកដង្ហើមធំ ហើយយកដៃស្ទាបក្បាល ដែលរុំដោយក្រណាត់ក្តោបសក់ ហើយមានវ៉ែនតាសម្រាប់ហែលទឹកនៅពីលើផងនោះ បានឲ្យដឹងថា« នៅពេលដែលទៅប្រកួតនៅក្រៅប្រទេសកន្លងមក គឺកីឡាករ-ការិនីរបស់យើងនៅមានកម្រិតចាញ់គេឆ្ងាយណាស់ ព្រោះយើងនៅខ្វះខាតច្រើន សម្រាប់ការហ្វឹកហាត់ដូចជាអាងហែលទឹកមិនត្រូវស្តង់ដារអន្តរជាតិ ខ្វះខាតឧបករណ៍ សម្ភារៈ និងកន្លែងស្នាក់នៅសព្វបែបយ៉ាង ដែលនាំឲ្យការហ្វឹកហាត់របស់កីឡាករ-ការិនីមិនទៀងទាត់។ ដូច្នេះដើម្បីឲ្យវិស័យកីឡាហែលទឹកនេះមានភាពរីកចម្រើនបាន ទាល់តែមានការជួយគាំទ្រ និង លើកទឹកចិត្តជារឿងសំខាន់»។
លោក ហែម ថុន ក៏បានត្អូញត្អែរដូច្នេះដែរថា « កន្លែង និងសម្ភារៈហ្វឹកហាត់សព្វថ្ងៃនេះវាហួសនឹងនិយាយ ពិបាកមហាសែនពិបាក តែបើយើងពិបាកហើយមិនធ្វើវាជាកំហុសរបស់យើង ដូច្នេះយើងនៅតែធ្វើ។ ការហ្វឹកហាត់កីឡាហែលទឹកនេះគឺយ៉ាងហោចណាស់មួយថ្ងៃពីរពេល ហើយរយៈពេលយ៉ាងហោចណាស់ក៏បីម៉ោងដែរ តែទីកន្លែងហ្វឹកហាត់សព្វថ្ងៃនេះ គឺគ្មានកន្លែងពិតប្រាកដរបស់សហព័ន្ធទេ គឺឥឡូវឯកជនគ្រប់គ្រង ដោយសុំគេហាត់មួយថ្ងៃបានមួយពេល ដែលជួនកាលថ្ងៃខ្លះមិនបានមួយម៉ោងផង និង មួយសប្ដាហ៍ហាត់បានតែប្រាំពេលតែប៉ុណ្ណោះ ពេលខ្លះមិនបានប្រាំពេលថែមទៀតផង។
បើនិយាយពីកន្លែងហ្វឹកហាត់វិញ គឺគ្មានអ្វីជាស្តង់ដា ដែលស្របតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេសត្រឹមត្រូវទេ ដូច្នេះអ្វីដែលយើងធ្វើសព្វថ្ងៃនេះស្ថិតនៅក្នុងការច្នៃប្រឌិត និងស្មារតីតស៊ូខ្លួនឯងទាំងអស់រហូតកៅសិបភាគរយ ហើយសម្រាប់មធ្យោបាយទីកន្លែង សម្ភារៈ ការបំប៉ន និងការហូបចុក គឺមានប្រហែលប្រាំភាគរយពីរដ្ឋ។ ទាំងកីឡាករ-ការិនី ទាំងខ្ញុំជាគ្រូសុទ្ធតែជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត គឺគ្មានយកប្រាក់ ឬ ប្រាក់ខែអ្វីទេ មានម្ដងម្កាលតែប៉ុណ្ណោះដែលរដ្ឋឧបត្ថម្ភខ្លះៗ»។
លោក បញ្ជាក់ថា « អាងហែលទឹកសព្វថ្ងៃ វាមានលក្ខណៈអន្តរជាតិតែកាលពីអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៤ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះវាទៅជារបស់បុរាណទៅហើយ គ្មានការជួសជុល ហើយខ្ញុំគិតថា ប្រហែលជាពីរឆ្នាំទៀតយ៉ាងយូរអាងនេះនឹងខូចខាតមិនអាចប្រើការបានទេ»៕
មេធាវីវ័យក្មេងទទួលជោគជ័យ
មេធាវីវ័យក្មេងទទួលជោគជ័យ
កញ្ញាជាមេធាវីដែលពោរពេញទៅដោយបទពិសោធន៍ និងមានការទទួលស្គាល់ពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមបណ្ដាខេត្តក្រុងមួយចំនួនធំ។ អ្វីដែលធ្វើឲ្យមេធាវីរូបនេះទទួលបាននូវការទទួលស្គាល់ពីអតិថិជនក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋរហូតដល់
សព្វថ្ងៃនេះ គឺដោយសារតែកញ្ញាធ្លាប់បម្រើការងារនៅអង្គការនានា ដូចជាអង្គការជំនួយផ្នែកច្បាប់នៃកម្ពុជា ក្រុមអ្នកច្បាប់ការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ក្រុមមេធាវីគ្មានព្រំដែននៃប្រទេសបារាំង និងនៅតាមបណ្ដាក្រសួងរបស់រដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនទៀតផង។ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ កញ្ញា ស៊ាង បូរ៉ាវី មានការិយាល័យឯកជនផ្ទាល់ខ្លួនមួយ។
កញ្ញា ស៊ាង បូរ៉ាវី កើតនៅឆ្នាំ ១៩៧៤ នៅក្នុងភូមិច្បារអំពៅ ឃុំច្បារអំពៅ ស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្ដាល។ ផៅសន្ដានរបស់កញ្ញាសុទ្ធសឹងជាអ្នកចូលចិត្តការសិក្សាដោយមានលោកឪពុកជាវេជ្ជបណ្ឌិត និងម្ដាយជាមន្ត្រីរាជការបម្រើការងារនៅក្រសួងកសិកម្ម ប៉ុន្តែជាអកុសលលោកឪពុករបស់កញ្ញាបានទទួលមរណភាពបន្ទាប់ពីរបប ប៉ុល ពត បានដួលរលំ។
បើតាមការរៀបរាប់របស់មេធាវីវ័យក្មេងរូបនេះបានឲ្យដឹងថា ប៉ូរ៉ាវី ជាអតីតសិស្សពូកែផ្នែកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ និងជាប្រធានក្រុមកុមារឈានមុខតាំងតែពីរៀននៅសាលាបឋមសិក្សារហូតដល់មហាវិទ្យាល័យ។ បន្ទាប់ពីប្រឡងបញ្ចប់ទុតិយភូមិ (បាក់ឌុប) នៅវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២អតីតសិស្ស-និស្សិតពូកែរូបនេះបានត្រៀមបន្តការសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យចំនួនបីគឺ មហាវិទ្យាល័យពេទ្យ តិចណូ និង នៅសាលាចម្ការដូង។ ប៉ុន្តែនៅពេលនោះដោយសារសាលារៀននៅឆ្ងាយពីផ្ទះ និងដោយអំពើអសន្ដិសុខសង្គម
មួយចំនួនផង កញ្ញាក៏បង្ខំចិត្តរកសាលារៀននៅជិតៗផ្ទះរៀន គឺសាលាច្បាប់បឹងត្របែក។ មេធាវី បូរ៉ាវី បាននិយាយដោយលួចបញ្ចេញស្នាមញញឹមតិចៗថា "តាមពិតទៅខ្ញុំគ្មានចេតនាចូលរៀននៅសាលាច្បាប់នេះទេ គឺដោយសារអសន្ដិសុខសង្គម និងសាលានានានៅឆ្ងាយពីផ្ទះ"។ ពេលវេលាចេះតែកន្លងផុតទៅដោយបានរុញច្រានយុវនិស្សិត បូរ៉ាវី ដល់ឆ្នាំទីបីនៃសាលាច្បាប់។ ពេលនោះហើយដែលនិស្សិតរូបនេះបានពើបប្រទះនូវរឿងរ៉ាវថ្មីមួយសម្រាប់ជាបទពិសោធន៍ទាំងនៅក្នុង
ការសិក្សា និងនៅក្នុងសង្គម។ នោះគឺកញ្ញាបានចូលបម្រើការងារជាមួយក្រុមមេធាវីរបស់ឯកឧត្តម សាយ បូរី ដោយទទួលបន្ទុកផ្នែកច្បាប់ ហើយនៅពេលនោះផងដែរ សាលាបណ្ដុះបណ្ដាលមេធាវីក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមានការរួមចំណែកពីយុវនិស្សិតរូបនេះផងដែរ។ យុវភាពជានិស្សិតផ្នែកច្បាប់មហាវិទ្យាល័យរបស់កញ្ញាត្រូវបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ១៩៩៧។ រយៈពេលមួយឆ្នាំក្រោយ
មក រដ្ឋាភិបាលក៏បានបញ្ជូនកញ្ញាឲ្យទៅបំពេញការងារនៅសាលាក្រុង។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះផងដែរ កញ្ញាឆ្លៀតពេលរៀនវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលមេធាវី។ បន្ទាប់ពីទទួលបានការបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈជាមេធាវី និងដោយមានការយល់ដឹងជ្រៅជ្រះលើផ្នែកច្បាប់ បូរ៉ាវី បានឈោងចាប់អាជីពជាមេធាវីនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០១ នៅអង្គការជំនួយផ្នែកច្បាប់នៃកម្ពុជាដែលហៅកាត់ជាភាសាអង់គ្លេសថា Legal Aid of Cambodia។
អង្គការជំនួយផ្នែកច្បាប់នៃកម្ពុជានេះហាក់បីដូចជាគង្គាស្រោចលើពន្លកអាជីពជាមេធាវីរបស់កញ្ញាឲ្យរីកលូត
លាស់ធំធាត់យ៉ាងឆាប់រហ័ស រហូតដល់មានការទទួលស្គាល់ពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋតាមរយៈការការពារក្ដី។ មេធាវី
វ័យក្មេង បូរ៉ាវី បាននិយាយថា "អង្គការមួយនេះបានផ្ដល់ជាបទពិសោធន៍ក៏ដូចជាបច្ចេកទេសមេធាវីជាច្រើនដល់
រូបខ្ញុំ ដោយសារមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអង្គការផ្នែកដីធ្លីជាច្រើនទៀត"។ បូរ៉ាវី បានទទួលបន្ទុកផ្នែកមេធាវីប្រចាំនៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និងខេត្តពោធិ៍សាត់។ កញ្ញា បូរ៉ាវី និយាយដោយរំឭកពីអតីតភាព
ថា អ្វីដែលធ្វើឲ្យរូបគាត់មានកេរ្ដិ៍ឈ្មោះបោះសំឡេងកាន់តែខ្លាំងឡើងនោះ គឺការដោះស្រាយរឿងទំនាស់ដីធ្លីរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជាមួយនឹងអ្នកមានឋានៈបុណ្យស័ក្ដិ ឬជាមួយបណ្ដាក្រុមហ៊ុនធំៗ។ រឿងក្ដីទាំងអស់នេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថា "ជាបញ្ហាក្ដៅ"។ រយៈពេលមួយឆ្នាំចុងក្រោយនៅក្នុងអង្គការនេះ កញ្ញាក៏បានដើរតួជាមេធាវីការពារក្ដីឲ្យពួកកម្មកររោងចក្រនៅទូទាំងប្រទេសផងដែរ។
នៅឆ្នាំ ២០០៥ មេធាវីដែលប្រកបដោយបទពិសោធន៍រូបនេះបានបញ្ចប់
គម្រោងការងារទាំងនោះនៅអង្គការជំនួយផ្នែកច្បាប់នៃកម្ពុជានេះ។
និស្ស័យបម្រើការងារលើនាវាអង្គការរបស់មេធាវីរូបនេះមិនទាន់អស់នៅឡើយទេ ព្រោះថាកញ្ញាបានចូលបម្រើការងារនៅអង្គការការពារក្ដីជនក្រីក្រមួយទៀត គឺអង្គការក្រុមអ្នកច្បាប់ការពារសិទ្ធិ
កម្ពុជា ដែលហៅកាត់ថា "CDP" ដោយទទួលបន្ទុកគ្រប់គ្រងនៅសាខាខេត្តក្រចេះលើរឿងក្ដីក្ដាំទូទៅ ប៉ុន្តែដោយសារតែលក្ខខណ្ឌការងារ ធ្វើឲ្យកញ្ញាមិនអាចបន្តការសិក្សាអនុបណ្ឌិតបានទេ កញ្ញាក៏សម្រេចចិត្តលាឈប់ក្រោយពេលបំពេញការងារប្រមាណជាពីរឆ្នាំ ហើយឈោង
ចាប់អាជីពការងារឯកជនមួយជាមួយនឹងក្រុមមេធាវីគ្មានព្រំដែននៃប្រទេសបារាំងដែលមានឈ្មោះថា
"ការិយាល័យមេធាវី ប៊ីអេស និងពីគ្រោះច្បាប់"។ អង្គការថ្មីនេះក៏មានគោលបំណងមិនខុសពីអង្គការមុខៗដែរ គឺសុទ្ធតែជួយជនក្រីក្រដែលគ្មានលទ្ធភាពបង់ថ្លៃសេវាឲ្យមេធាវី។ ការងារឯកជនមួយនេះ កញ្ញា
ត្រូវមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ជាងមុន ដោយក្នុងមួយខែៗគាត់ការពារក្ដីរហូតដល់ទៅ ៣០ករណីដែល៦ទៅ៧ករណីចាត់តាំងពីតុលាការ សាលាឧទ្ធរណ៍ និងមួយចំនួនធំទៀតពីបណ្ដាខេត្តក្រុងនានា ព្រោះថា
ក្រុមមេធាវីនេះមានសាខានៅទូទាំងខេត្តក្រុង។ ដោយមានបទពិសោធន៍ច្រើនលើរឿងក្ដីទាំងផ្នែកព្រហ្មទណ្ឌ
និងរដ្ឋប្បវេណី មេធាវី ស៊ាង បូរ៉ាវី បាននិយាយថា "លទ្ធផលការការពារក្ដីរបស់ខ្ញុំគឺល្អភាគច្រើន ជាក់ស្ដែងកូនក្ដីរបស់ខ្ញុំត្រូវបានបន្ធូរបន្ថយទោស និងខ្លះទៀតឈានដល់ការរួចផុតពីការចោទប្រកាន់"។
ជីវិតជាមេធាវីឯកជន គឺធ្វើការលើលក្ខខណ្ឌបច្ចេកទេស ប៉ុន្តែវាមាន
ផលវិបាកមួយចំនួនដែរនៅពេលដែលយើងធ្វើការស្រាវជ្រាវបច្ចេកទេសការពារក្ដីមិនដិតដល់គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ ទាក់ទងនឹងចំណុចនេះ កញ្ញាបានបញ្ជាក់ថា "មេធាវីគឺជាអ្នកប្រាជ្ញ ពោលគឺប្រាជ្ញទាំងសមត្ថភាព និងបច្ចេកទេស ហើយថែមទាំងជាមនុស្សដែលមិនអាចឲ្យខ្លួនទំនេរបានទេ គឺត្រូវសិក្សាជានិច្ច។ បើស្រាវជ្រាវបានតិចនាំឲ្យការពារក្ដីបានតិចដែរ"។
នៅផ្នែកឯកជននេះ ការការពារក្ដីធ្វើឲ្យគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ហេតុ
នេះពេលខ្លះរឿងក្ដីមួយកញ្ញាត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតរហូតដល់ទៅ ១០ដង ឯណោះក៏មានដែរដើម្បីប្រមូលព័ត៌មាន។ ពិសេសលើសនេះទៅទៀត កញ្ញា បូរ៉ាវី ប្រកាន់ឆន្ទៈមួយថា"ក្នុងមានជាមេធាវី
ការពារក្ដីកូរក្ដីភាគច្រើនរបស់ខ្ញុំកម្រឡើងដល់ពីរ-បីសាលាក្ដីណាស់។
នេះក៏ជាការកាត់បន្ថយការចំណាយថវិកា និងពេលវេលារបស់កូនក្ដីដែរ"។
កញ្ញាបានឲ្យដឹងថា "មេធាវីឯកជនគឺត្រូវធ្វើយ៉ាងណាឲ្យអតិថិជនមានទំនុកចិត្ត ហើយដើម្បីឲ្យអតិថិជនមាន
ការជឿទុកចិត្តរឿងសំខាន់គឺត្រូវមានសមត្ថកិច្ចខ្ពស់ និងយកចិត្តទុកដាក់នៅក្នុងការកាន់សំណុំរឿង"។
គួររំឭកផងដែរថា ក្រៅពីធ្វើជាមេធាវីនៅតាមអង្គការ កញ្ញាក៏បំពេញតួនាទីជាមេធាវីរបស់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីដោយទទួលបន្ទុកខាងផ្នែកសកម្មភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ៕
កញ្ញាជាមេធាវីដែលពោរពេញទៅដោយបទពិសោធន៍ និងមានការទទួលស្គាល់ពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមបណ្ដាខេត្តក្រុងមួយចំនួនធំ។ អ្វីដែលធ្វើឲ្យមេធាវីរូបនេះទទួលបាននូវការទទួលស្គាល់ពីអតិថិជនក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋរហូតដល់
សព្វថ្ងៃនេះ គឺដោយសារតែកញ្ញាធ្លាប់បម្រើការងារនៅអង្គការនានា ដូចជាអង្គការជំនួយផ្នែកច្បាប់នៃកម្ពុជា ក្រុមអ្នកច្បាប់ការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ក្រុមមេធាវីគ្មានព្រំដែននៃប្រទេសបារាំង និងនៅតាមបណ្ដាក្រសួងរបស់រដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនទៀតផង។ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ កញ្ញា ស៊ាង បូរ៉ាវី មានការិយាល័យឯកជនផ្ទាល់ខ្លួនមួយ។
កញ្ញា ស៊ាង បូរ៉ាវី កើតនៅឆ្នាំ ១៩៧៤ នៅក្នុងភូមិច្បារអំពៅ ឃុំច្បារអំពៅ ស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្ដាល។ ផៅសន្ដានរបស់កញ្ញាសុទ្ធសឹងជាអ្នកចូលចិត្តការសិក្សាដោយមានលោកឪពុកជាវេជ្ជបណ្ឌិត និងម្ដាយជាមន្ត្រីរាជការបម្រើការងារនៅក្រសួងកសិកម្ម ប៉ុន្តែជាអកុសលលោកឪពុករបស់កញ្ញាបានទទួលមរណភាពបន្ទាប់ពីរបប ប៉ុល ពត បានដួលរលំ។
បើតាមការរៀបរាប់របស់មេធាវីវ័យក្មេងរូបនេះបានឲ្យដឹងថា ប៉ូរ៉ាវី ជាអតីតសិស្សពូកែផ្នែកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ និងជាប្រធានក្រុមកុមារឈានមុខតាំងតែពីរៀននៅសាលាបឋមសិក្សារហូតដល់មហាវិទ្យាល័យ។ បន្ទាប់ពីប្រឡងបញ្ចប់ទុតិយភូមិ (បាក់ឌុប) នៅវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២អតីតសិស្ស-និស្សិតពូកែរូបនេះបានត្រៀមបន្តការសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យចំនួនបីគឺ មហាវិទ្យាល័យពេទ្យ តិចណូ និង នៅសាលាចម្ការដូង។ ប៉ុន្តែនៅពេលនោះដោយសារសាលារៀននៅឆ្ងាយពីផ្ទះ និងដោយអំពើអសន្ដិសុខសង្គម
មួយចំនួនផង កញ្ញាក៏បង្ខំចិត្តរកសាលារៀននៅជិតៗផ្ទះរៀន គឺសាលាច្បាប់បឹងត្របែក។ មេធាវី បូរ៉ាវី បាននិយាយដោយលួចបញ្ចេញស្នាមញញឹមតិចៗថា "តាមពិតទៅខ្ញុំគ្មានចេតនាចូលរៀននៅសាលាច្បាប់នេះទេ គឺដោយសារអសន្ដិសុខសង្គម និងសាលានានានៅឆ្ងាយពីផ្ទះ"។ ពេលវេលាចេះតែកន្លងផុតទៅដោយបានរុញច្រានយុវនិស្សិត បូរ៉ាវី ដល់ឆ្នាំទីបីនៃសាលាច្បាប់។ ពេលនោះហើយដែលនិស្សិតរូបនេះបានពើបប្រទះនូវរឿងរ៉ាវថ្មីមួយសម្រាប់ជាបទពិសោធន៍ទាំងនៅក្នុង
ការសិក្សា និងនៅក្នុងសង្គម។ នោះគឺកញ្ញាបានចូលបម្រើការងារជាមួយក្រុមមេធាវីរបស់ឯកឧត្តម សាយ បូរី ដោយទទួលបន្ទុកផ្នែកច្បាប់ ហើយនៅពេលនោះផងដែរ សាលាបណ្ដុះបណ្ដាលមេធាវីក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមានការរួមចំណែកពីយុវនិស្សិតរូបនេះផងដែរ។ យុវភាពជានិស្សិតផ្នែកច្បាប់មហាវិទ្យាល័យរបស់កញ្ញាត្រូវបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ១៩៩៧។ រយៈពេលមួយឆ្នាំក្រោយ
មក រដ្ឋាភិបាលក៏បានបញ្ជូនកញ្ញាឲ្យទៅបំពេញការងារនៅសាលាក្រុង។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះផងដែរ កញ្ញាឆ្លៀតពេលរៀនវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលមេធាវី។ បន្ទាប់ពីទទួលបានការបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈជាមេធាវី និងដោយមានការយល់ដឹងជ្រៅជ្រះលើផ្នែកច្បាប់ បូរ៉ាវី បានឈោងចាប់អាជីពជាមេធាវីនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០១ នៅអង្គការជំនួយផ្នែកច្បាប់នៃកម្ពុជាដែលហៅកាត់ជាភាសាអង់គ្លេសថា Legal Aid of Cambodia។
អង្គការជំនួយផ្នែកច្បាប់នៃកម្ពុជានេះហាក់បីដូចជាគង្គាស្រោចលើពន្លកអាជីពជាមេធាវីរបស់កញ្ញាឲ្យរីកលូត
លាស់ធំធាត់យ៉ាងឆាប់រហ័ស រហូតដល់មានការទទួលស្គាល់ពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋតាមរយៈការការពារក្ដី។ មេធាវី
វ័យក្មេង បូរ៉ាវី បាននិយាយថា "អង្គការមួយនេះបានផ្ដល់ជាបទពិសោធន៍ក៏ដូចជាបច្ចេកទេសមេធាវីជាច្រើនដល់
រូបខ្ញុំ ដោយសារមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអង្គការផ្នែកដីធ្លីជាច្រើនទៀត"។ បូរ៉ាវី បានទទួលបន្ទុកផ្នែកមេធាវីប្រចាំនៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និងខេត្តពោធិ៍សាត់។ កញ្ញា បូរ៉ាវី និយាយដោយរំឭកពីអតីតភាព
ថា អ្វីដែលធ្វើឲ្យរូបគាត់មានកេរ្ដិ៍ឈ្មោះបោះសំឡេងកាន់តែខ្លាំងឡើងនោះ គឺការដោះស្រាយរឿងទំនាស់ដីធ្លីរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជាមួយនឹងអ្នកមានឋានៈបុណ្យស័ក្ដិ ឬជាមួយបណ្ដាក្រុមហ៊ុនធំៗ។ រឿងក្ដីទាំងអស់នេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថា "ជាបញ្ហាក្ដៅ"។ រយៈពេលមួយឆ្នាំចុងក្រោយនៅក្នុងអង្គការនេះ កញ្ញាក៏បានដើរតួជាមេធាវីការពារក្ដីឲ្យពួកកម្មកររោងចក្រនៅទូទាំងប្រទេសផងដែរ។
នៅឆ្នាំ ២០០៥ មេធាវីដែលប្រកបដោយបទពិសោធន៍រូបនេះបានបញ្ចប់
គម្រោងការងារទាំងនោះនៅអង្គការជំនួយផ្នែកច្បាប់នៃកម្ពុជានេះ។
និស្ស័យបម្រើការងារលើនាវាអង្គការរបស់មេធាវីរូបនេះមិនទាន់អស់នៅឡើយទេ ព្រោះថាកញ្ញាបានចូលបម្រើការងារនៅអង្គការការពារក្ដីជនក្រីក្រមួយទៀត គឺអង្គការក្រុមអ្នកច្បាប់ការពារសិទ្ធិ
កម្ពុជា ដែលហៅកាត់ថា "CDP" ដោយទទួលបន្ទុកគ្រប់គ្រងនៅសាខាខេត្តក្រចេះលើរឿងក្ដីក្ដាំទូទៅ ប៉ុន្តែដោយសារតែលក្ខខណ្ឌការងារ ធ្វើឲ្យកញ្ញាមិនអាចបន្តការសិក្សាអនុបណ្ឌិតបានទេ កញ្ញាក៏សម្រេចចិត្តលាឈប់ក្រោយពេលបំពេញការងារប្រមាណជាពីរឆ្នាំ ហើយឈោង
ចាប់អាជីពការងារឯកជនមួយជាមួយនឹងក្រុមមេធាវីគ្មានព្រំដែននៃប្រទេសបារាំងដែលមានឈ្មោះថា
"ការិយាល័យមេធាវី ប៊ីអេស និងពីគ្រោះច្បាប់"។ អង្គការថ្មីនេះក៏មានគោលបំណងមិនខុសពីអង្គការមុខៗដែរ គឺសុទ្ធតែជួយជនក្រីក្រដែលគ្មានលទ្ធភាពបង់ថ្លៃសេវាឲ្យមេធាវី។ ការងារឯកជនមួយនេះ កញ្ញា
ត្រូវមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ជាងមុន ដោយក្នុងមួយខែៗគាត់ការពារក្ដីរហូតដល់ទៅ ៣០ករណីដែល៦ទៅ៧ករណីចាត់តាំងពីតុលាការ សាលាឧទ្ធរណ៍ និងមួយចំនួនធំទៀតពីបណ្ដាខេត្តក្រុងនានា ព្រោះថា
ក្រុមមេធាវីនេះមានសាខានៅទូទាំងខេត្តក្រុង។ ដោយមានបទពិសោធន៍ច្រើនលើរឿងក្ដីទាំងផ្នែកព្រហ្មទណ្ឌ
និងរដ្ឋប្បវេណី មេធាវី ស៊ាង បូរ៉ាវី បាននិយាយថា "លទ្ធផលការការពារក្ដីរបស់ខ្ញុំគឺល្អភាគច្រើន ជាក់ស្ដែងកូនក្ដីរបស់ខ្ញុំត្រូវបានបន្ធូរបន្ថយទោស និងខ្លះទៀតឈានដល់ការរួចផុតពីការចោទប្រកាន់"។
ជីវិតជាមេធាវីឯកជន គឺធ្វើការលើលក្ខខណ្ឌបច្ចេកទេស ប៉ុន្តែវាមាន
ផលវិបាកមួយចំនួនដែរនៅពេលដែលយើងធ្វើការស្រាវជ្រាវបច្ចេកទេសការពារក្ដីមិនដិតដល់គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ ទាក់ទងនឹងចំណុចនេះ កញ្ញាបានបញ្ជាក់ថា "មេធាវីគឺជាអ្នកប្រាជ្ញ ពោលគឺប្រាជ្ញទាំងសមត្ថភាព និងបច្ចេកទេស ហើយថែមទាំងជាមនុស្សដែលមិនអាចឲ្យខ្លួនទំនេរបានទេ គឺត្រូវសិក្សាជានិច្ច។ បើស្រាវជ្រាវបានតិចនាំឲ្យការពារក្ដីបានតិចដែរ"។
នៅផ្នែកឯកជននេះ ការការពារក្ដីធ្វើឲ្យគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ហេតុ
នេះពេលខ្លះរឿងក្ដីមួយកញ្ញាត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតរហូតដល់ទៅ ១០ដង ឯណោះក៏មានដែរដើម្បីប្រមូលព័ត៌មាន។ ពិសេសលើសនេះទៅទៀត កញ្ញា បូរ៉ាវី ប្រកាន់ឆន្ទៈមួយថា"ក្នុងមានជាមេធាវី
ការពារក្ដីកូរក្ដីភាគច្រើនរបស់ខ្ញុំកម្រឡើងដល់ពីរ-បីសាលាក្ដីណាស់។
នេះក៏ជាការកាត់បន្ថយការចំណាយថវិកា និងពេលវេលារបស់កូនក្ដីដែរ"។
កញ្ញាបានឲ្យដឹងថា "មេធាវីឯកជនគឺត្រូវធ្វើយ៉ាងណាឲ្យអតិថិជនមានទំនុកចិត្ត ហើយដើម្បីឲ្យអតិថិជនមាន
ការជឿទុកចិត្តរឿងសំខាន់គឺត្រូវមានសមត្ថកិច្ចខ្ពស់ និងយកចិត្តទុកដាក់នៅក្នុងការកាន់សំណុំរឿង"។
គួររំឭកផងដែរថា ក្រៅពីធ្វើជាមេធាវីនៅតាមអង្គការ កញ្ញាក៏បំពេញតួនាទីជាមេធាវីរបស់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីដោយទទួលបន្ទុកខាងផ្នែកសកម្មភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ៕
ក្រសួងវប្បធម៌គ្រោងបង្កើតមហាវិទ្យាល័យភាពយន្ត នៅឆ្នាំ២០១០
ក្រសួងវប្បធម៌គ្រោងបង្កើតមហាវិទ្យាល័យភាពយន្ត នៅឆ្នាំ២០១០
ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈកំពុងឈ្មុសឈ្មុលដើម្បីបង្កើតមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តនៅឆ្នាំ២០១០សម្រាប់បណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្ស និងលើកស្ទួយវិស័យសិល្បៈភាពយន្ត។
លោកសាស្ត្រាចារ្យ ព្រឿង ឈៀង សកលវិទ្យាធិការរងនៃសកលវិទ្យាល័យភូមិវិចិត្រសិល្បៈបានមានប្រសាសន៍
ថា ដោយចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ២០០៦ គម្រោងបង្កើតមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តអាចនឹងលេចចេញរូបរាងនៅឆ្នាំ២០១០ នេះបើតាមគោលបំណងរបស់ក្រសួង។ ក្រសួងចង់ឲ្យមហាវិទ្យាល័យនេះកើតឡើងយ៉ាងឆាប់ព្រោះវិស័យភាពយន្តមានសារសំខាន់ចំពោះ
វប្បធម៌ជាតិខ្មែរ។ ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណាក៏ដោយគម្រោងនេះបានជួបប្រទះការលំបាកមួយចំនួនដោយសារតែខ្វះ
ធនធានមនុស្សថវិកា និងសម្ភារៈ។
លោកសាស្ត្រាចារ្យ ព្រឿង ឈៀង បានប្រាប់រស្មីកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃអង្គារ៣មីនាថា កាលពីចុងឆ្នាំង២០០៨ ក្រសួងវប្បធម៌បានដាក់សំណើទៅកូរ៉េខាងត្បូងដើម្បីស្នើសុំជំនួយផ្នែកបច្ចេកទេស ធនធានមនុស្ស និងថវិកា។ ភាគីកូរ៉េបានទទួលសំណើរបស់កម្ពុជាហើយតែមិនទាន់ឆ្លើយតបនៅឡើយទេ ព្រោះពេលនេះ
កូរ៉េកំពុងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។ បើកូរ៉េជួយ យើងនឹងបើកមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តជាទ្រង់
ទ្រាយធំ ហើយស្វែងរកទីតាំងសម្រាប់សាងសង់។ តែទោះជាគ្មានជំនួយពីកូរ៉េក៏ដោយក៏សកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈប្ដេជ្ញាបើសាលាភាពយន្តនេះ
ដោយខ្លួនឯង។ និយាយរួមមានធនធានប៉ុនណា ធ្វើប៉ុណ្ណោះ ហើយខាងរដ្ឋាភិបាលក៏បានអះអាង
នឹងជួយរឿងនេះដែរ ដោយសន្យានឹងបង្កើតស្ទូតឌីយោ (Studio) ភាពយន្តថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិមួយ ព្រមទាំងបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្សផ្នែកវិស័យភាពយន្ត។
លោកសកលវិទ្យាធិការរងបានអំពាវនាវឲ្យសាស្ត្រាចារ្យជើងចាស់ និងជំនាន់ក្រោយមកពីបារាំងក្ដី សូវៀត
ក្ដីកូរ៉េក្ដី ព្រមទាំងផលិតករព្រឹទ្ធាចារ្យទាំងអស់ជួយចូលរួមសហការគ្នាម្ចាស់ការ និងយកចិត្ត
ទុកដាក់ដើម្បីបង្កើតសាលាភាពយន្តឲ្យបាននាពេលអនាគត ជាប្រយោជន៍សម្រាប់ក្មេងជំនាន់ក្រោយៗ។
ដោយសារខ្វះធនធានមនុស្សនោះក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈបានបញ្ជូននិស្សិតជាបន្តបន្ទាប់ទៅសិក្សានៅប្រទេសកូរ៉េ។ បច្ចុប្បន្នមាននិស្សិត៣នាក់
កំពុងបន្តការសិក្សានៅកូរ៉េផ្នែកការគ្រប់គ្រងរៀបចំឆាកភាពយន្តហើយក៏មាននិស្សិតទើបបញ្ចប់ការសិក្សា
ថ្នាក់អនុបណ្ឌិតខាងជំនាញដឹកនាំរឿង និងរបាំ។
លោក ហ៊ឹម ឆែម រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈធ្លាប់បានមានប្រសាសន៍
ពេលត្រឡប់មកពីឥណ្ឌូណេស៊ីកាលពីថ្ងៃសៅរ៍២៨កុម្ភៈថា ឥណ្ឌូណេស៊ីនឹងជួយកម្ពុជាលើវិស័យភាពយន្តហើយនឹងផ្ដល់អាហារូបករណ៍ដល់ និស្សិតខ្មែរលើវិស័យនេះ។
ទាក់ទងនឹងគម្រោងបង្កើតមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តនេះដែរនោះ លោក បុង សុវត្ថិ សកលវិទ្យាធិការ
នៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈបានមានប្រសាសន៍ថា បញ្ហានេះយើងកំពុងតែពិភាក្សាគ្នា ដោយមានការចូលរួមពីតារាភាពយន្តជើងចាស់មួយចំនួនផងដែរ។ ការបង្កើតមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តមួយមិនមែនងាយស្រួលទេ គឺយើងត្រូវការធនធានមនុស្សអ្នកជំនាញ
គ្រប់ផ្នែក ត្រូវការឧបករណ៍ថវិកា និងទីតាំងពិតប្រាកដមួយ។
ដូច្នេះសាលាបានបញ្ជូននិស្សិតទៅរៀនថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ និងអនុបណ្ឌិតនៅកូរ៉េ ព្រោះកូរ៉េមាន MOU ជាមួយកម្ពុជាលើវិស័យភាពយន្តនេះហើយកូរ៉េសន្យាជួយបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្សផ្នែកភាពយន្ត។ ទន្ទឹមនឹងនេះយើងក៏បានបណ្ដុះបណ្ដាលអ្នកឯកទេសភាពយន្តនៅក្នុងស្រុកដែរ ដោយមានការជួយពីបារាំង។
ពាក់ព័ន្ធនឹងគោលបំណងនៃការបើកមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តនោះលោក បុង សុវត្ថិ បានមានប្រសាសន៍ថា តាមរយៈភាពយន្ត ឬសិល្បៈ គឺបណ្ដាប្រទេសផ្សេងៗអាចស្គាល់ខ្មែរស្គាល់ពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ និងប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់របស់ខ្មែរ។ ភាពយន្តជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីឲ្យមនុស្សនៅលើពិភពលោកស្គាល់គ្នាកាន់តែ
ជិតស្និទ្ធ និងយល់ដឹងពីវប្បធម៌ទៅវិញទៅមក។ ម្យ៉ាងទៀតក្នុងនាមជាប្រទេសមួយ កម្ពុជាត្រូវតែមានមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តដើម្បីបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្សជំនាន់ក្រោយៗ៕
ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈកំពុងឈ្មុសឈ្មុលដើម្បីបង្កើតមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តនៅឆ្នាំ២០១០សម្រាប់បណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្ស និងលើកស្ទួយវិស័យសិល្បៈភាពយន្ត។
លោកសាស្ត្រាចារ្យ ព្រឿង ឈៀង សកលវិទ្យាធិការរងនៃសកលវិទ្យាល័យភូមិវិចិត្រសិល្បៈបានមានប្រសាសន៍
ថា ដោយចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ២០០៦ គម្រោងបង្កើតមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តអាចនឹងលេចចេញរូបរាងនៅឆ្នាំ២០១០ នេះបើតាមគោលបំណងរបស់ក្រសួង។ ក្រសួងចង់ឲ្យមហាវិទ្យាល័យនេះកើតឡើងយ៉ាងឆាប់ព្រោះវិស័យភាពយន្តមានសារសំខាន់ចំពោះ
វប្បធម៌ជាតិខ្មែរ។ ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណាក៏ដោយគម្រោងនេះបានជួបប្រទះការលំបាកមួយចំនួនដោយសារតែខ្វះ
ធនធានមនុស្សថវិកា និងសម្ភារៈ។
លោកសាស្ត្រាចារ្យ ព្រឿង ឈៀង បានប្រាប់រស្មីកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃអង្គារ៣មីនាថា កាលពីចុងឆ្នាំង២០០៨ ក្រសួងវប្បធម៌បានដាក់សំណើទៅកូរ៉េខាងត្បូងដើម្បីស្នើសុំជំនួយផ្នែកបច្ចេកទេស ធនធានមនុស្ស និងថវិកា។ ភាគីកូរ៉េបានទទួលសំណើរបស់កម្ពុជាហើយតែមិនទាន់ឆ្លើយតបនៅឡើយទេ ព្រោះពេលនេះ
កូរ៉េកំពុងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។ បើកូរ៉េជួយ យើងនឹងបើកមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តជាទ្រង់
ទ្រាយធំ ហើយស្វែងរកទីតាំងសម្រាប់សាងសង់។ តែទោះជាគ្មានជំនួយពីកូរ៉េក៏ដោយក៏សកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈប្ដេជ្ញាបើសាលាភាពយន្តនេះ
ដោយខ្លួនឯង។ និយាយរួមមានធនធានប៉ុនណា ធ្វើប៉ុណ្ណោះ ហើយខាងរដ្ឋាភិបាលក៏បានអះអាង
នឹងជួយរឿងនេះដែរ ដោយសន្យានឹងបង្កើតស្ទូតឌីយោ (Studio) ភាពយន្តថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិមួយ ព្រមទាំងបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្សផ្នែកវិស័យភាពយន្ត។
លោកសកលវិទ្យាធិការរងបានអំពាវនាវឲ្យសាស្ត្រាចារ្យជើងចាស់ និងជំនាន់ក្រោយមកពីបារាំងក្ដី សូវៀត
ក្ដីកូរ៉េក្ដី ព្រមទាំងផលិតករព្រឹទ្ធាចារ្យទាំងអស់ជួយចូលរួមសហការគ្នាម្ចាស់ការ និងយកចិត្ត
ទុកដាក់ដើម្បីបង្កើតសាលាភាពយន្តឲ្យបាននាពេលអនាគត ជាប្រយោជន៍សម្រាប់ក្មេងជំនាន់ក្រោយៗ។
ដោយសារខ្វះធនធានមនុស្សនោះក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈបានបញ្ជូននិស្សិតជាបន្តបន្ទាប់ទៅសិក្សានៅប្រទេសកូរ៉េ។ បច្ចុប្បន្នមាននិស្សិត៣នាក់
កំពុងបន្តការសិក្សានៅកូរ៉េផ្នែកការគ្រប់គ្រងរៀបចំឆាកភាពយន្តហើយក៏មាននិស្សិតទើបបញ្ចប់ការសិក្សា
ថ្នាក់អនុបណ្ឌិតខាងជំនាញដឹកនាំរឿង និងរបាំ។
លោក ហ៊ឹម ឆែម រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈធ្លាប់បានមានប្រសាសន៍
ពេលត្រឡប់មកពីឥណ្ឌូណេស៊ីកាលពីថ្ងៃសៅរ៍២៨កុម្ភៈថា ឥណ្ឌូណេស៊ីនឹងជួយកម្ពុជាលើវិស័យភាពយន្តហើយនឹងផ្ដល់អាហារូបករណ៍ដល់ និស្សិតខ្មែរលើវិស័យនេះ។
ទាក់ទងនឹងគម្រោងបង្កើតមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តនេះដែរនោះ លោក បុង សុវត្ថិ សកលវិទ្យាធិការ
នៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈបានមានប្រសាសន៍ថា បញ្ហានេះយើងកំពុងតែពិភាក្សាគ្នា ដោយមានការចូលរួមពីតារាភាពយន្តជើងចាស់មួយចំនួនផងដែរ។ ការបង្កើតមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តមួយមិនមែនងាយស្រួលទេ គឺយើងត្រូវការធនធានមនុស្សអ្នកជំនាញ
គ្រប់ផ្នែក ត្រូវការឧបករណ៍ថវិកា និងទីតាំងពិតប្រាកដមួយ។
ដូច្នេះសាលាបានបញ្ជូននិស្សិតទៅរៀនថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ និងអនុបណ្ឌិតនៅកូរ៉េ ព្រោះកូរ៉េមាន MOU ជាមួយកម្ពុជាលើវិស័យភាពយន្តនេះហើយកូរ៉េសន្យាជួយបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្សផ្នែកភាពយន្ត។ ទន្ទឹមនឹងនេះយើងក៏បានបណ្ដុះបណ្ដាលអ្នកឯកទេសភាពយន្តនៅក្នុងស្រុកដែរ ដោយមានការជួយពីបារាំង។
ពាក់ព័ន្ធនឹងគោលបំណងនៃការបើកមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តនោះលោក បុង សុវត្ថិ បានមានប្រសាសន៍ថា តាមរយៈភាពយន្ត ឬសិល្បៈ គឺបណ្ដាប្រទេសផ្សេងៗអាចស្គាល់ខ្មែរស្គាល់ពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ និងប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់របស់ខ្មែរ។ ភាពយន្តជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីឲ្យមនុស្សនៅលើពិភពលោកស្គាល់គ្នាកាន់តែ
ជិតស្និទ្ធ និងយល់ដឹងពីវប្បធម៌ទៅវិញទៅមក។ ម្យ៉ាងទៀតក្នុងនាមជាប្រទេសមួយ កម្ពុជាត្រូវតែមានមហាវិទ្យាល័យភាពយន្តដើម្បីបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្សជំនាន់ក្រោយៗ៕
Friday, March 6, 2009
កាលប្រវត្តិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា
កាលប្រវត្តិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា
ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី១
ប្រទេសកម្ពុជាកាន់សាសនាហិណ្ឌូដែលនាំចូលមកក្នុងប្រទេសតាមរយៈ ការធ្វើជំនួញជាមួយជនជាតិឥណ្ឌា។
ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី៦ដល់សតវត្សរ៍ទី៨:
នគចេនឡាត្រូវបានបែងចែកជាអាណាខែត្រតូចៗជាច្រើនហើយអាណាខែត្រទាំងនោះជាគូប្រជែង
នឹងគ្នា ដែលជាឧបសគ្គរារាំងដល់ការបង្រួបបង្រួមអោយក្លាយទៅជាអាណាចក្រតែមួយ។
សតវត្សរ៍ទី៩ដល់សតវត្សរ៍ទី១៣
ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២បានធ្វើការបង្រួបបង្រួមអាណាខែត្រតូចៗអោយក្លាយទៅ ជាអាណាចក្រខែ្មរ។ មហាក្សត្រទាំងឡាយដែលស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គបានធ្វើអោយអាណាចក្រអង្គររីកចំរើនដល់កំពូល ដោយបានបន្សល់ទុកនូវបា្រង្គបា្រសាទជាច្រើនរហូតមកដល់សម័យក្រោយអង្គរ។
ពីសតវត្សរ៍ទី១៤ដល់សតវត្សរ៍ទី១៨
ក្រុងអង្គរត្រូវបានបោះបង់ ហើយព្រះរាជាណាចក្រខ្មែរធ្លាក់ចុះដុនដាប បន្ទាប់ពីមានសង្រ្គាមដណ្តើមរាជ្យបល្ល័ង្គជាបន្តបន្ទាប់។ ក្នុងពេលធ្វើសង្រ្គាម ស្តេចខ្លះទៅពឹងប្រទេសសៀម ស្តេចខ្លះទៀតទៅពឹងប្រទេសអណ្ណាមដែលជាប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួនអោយជួយ ដោយសន្យាកាត់ទឹកដីអោយទៅប្រទេសទាំងពីរនោះ។
ឆ្នាំ១៨៦៣
អាណាព្យាបាលបារាំងបានបញ្ចប់ការត្រួតត្រាររបស់ប្រទេសសៀម និងប្រទេសវៀតណាមមកលើ
ខែ្មរ និងបានបញ្ចប់ការបែងចែកប្រទេស។ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដែលធ្លាប់តែមានទឹកដីធំទូលាយនៅសម័យអង្គរ បានរួញមកត្រឹម
១០០ ០០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ក្នុងអំឡុង៩០ឆ្នាំក្រោយមក អាណាព្យាបាលបារាំងបានប្រែក្លាយបន្តិចម្តងៗទៅជាអាណានិគមបារាំងនៅជ្រោយឥណ្ឌូចិន។
ឆ្នាំ១៩០៧
បន្ទាប់ពីមានអន្តរាគមន៍ពីទ័ពបារាំងមក ប្រទេសសៀមក៏ព្រមប្រគល់ខែត្រខ្មែរចំនួនបីមកអោយខ្មែរវិញរួមមាន ខែត្របាត់ដំបង សៀមរាប និងស៊ីសុផុនដែលរួមមានផ្ទៃក្រឡា៣០ ០០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។
ឆ្នាំ១៩៣៩
លោក Jules Brévié ដែលជាអគ្គទេសាភិបាលប្រចាំនៅឥណ្ឌូចិនបានកំណត់ដែនកោះ នានា ដែលស្ថិតនៅក្នុងឈូងសមុទ្រសៀមចន្លោះប្រទេសខ្មែរ និងកូស៊ាំងស៊ីន។ ក្រោយមក ខ្សែបន្ទាត់ប្រេវីយេត្រូវបានចាត់ទុកជាព្រំប្រទល់ទឹករវាងប្រទេសខ្មែរ និងប្រទេសវៀតណាម។
ថ្ងៃទី២៣ មេសា ១៩៤១
ក្រោយពីព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្សចូលទីវង្គត់ តំណាងរបបវីស៊ីបានលើកព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម សីហនុ អោយឡើងសោយរាជ្យ។
ថ្ងៃទី៩ កញ្ញា ១៩៥៣
បន្ទាប់ពីមាន «ព្រះរាជបូជនីយកិច្ច» ទាមទារឯករាជ្យរបស់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ប្រទេសបារាំងបានចរចាផ្ទេរអធិបតេយ្យភាពមកអោយខ្មែរវិញ។
ថ្ងៃទី២០ កក្កដា ១៩៥៤
កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវបានឈានទៅបញ្ចប់អាណានិគមបារាំងនៅឥណ្ឌូចិន។
ថ្ងៃទី៣ មីនា ១៩៥៥
ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ បានផ្ទេររាជ្យថ្វាយព្រះបិតាព្រះអង្គព្រះនាមព្រះអង្គម្ចាស់សុរាមឹត្រ ហើយទៅបង្កើតគណបក្ស«សង្គមរាស្រ្តនិយម»។ គណបក្សនេះបានឈ្នះឆ្នោតដាច់ នៅខែកញ្ញា ហើយទ្រង់បានជាប់ឆ្នោតជានាយករដ្ឋមន្រ្តី។
ខែមេសា ១៩៦០
ក្រោយពេលព្រះបិតាព្រះអង្គរសោយទីវង្គត់ ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ បដិសេធមិនឡើង គ្រងរាជ្យបន្តឡើយ ហើយព្រះអង្គបានកាន់តួនាទីជាប្រមុខរដ្ឋ។
ឆ្នាំ១៩៦៤
ពាក្យ«ខ្មែរក្រហម»ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ សម្រាប់ហៅអ្នកដែលប្រកាន់ឆ្វេង។
ឆ្នាំ១៩៦៥
ប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តាច់ទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយអាមេរិក។ រដ្ឋាភិបាលក្រុងវ៉ាស៊ីតោនចោទប្រទេសខ្មែរថាលាក់បំពួនពួកវៀតកុង ហើយបានផ្តល់ភ្លើងខៀវអោយទ័ពអាមេរិកចូលមកតាមចាប់ពួកវៀតកុងនៅលើដីខ្មែរ។
ថ្ងៃទី១ កញ្ញា ១៩៧០
ឧត្តមសេនីយ៍ដឺហ្គោល បានថ្លែងសន្ទរកថានៅទីក្រុងភ្នំពេញអំពាវនាវអោយអាមេរិកដកទ័ពចេញពីប្រទេសវៀតណាម។
ថ្ងៃទី១៨ មីនា ១៩៧០
ខណៈពេលដែលព្រះអង្គគង់នៅសហភាពសូវៀត ឧត្តមសេនីយ៍លន់ នល់ និងព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ បានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានអំពាវនាវពីទីក្រុងប៉េកាំងអោយមានចលនាតស៊ូ។ ព្រះអង្គបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលនៅទីក្រុងប៉េកាំង ដោយបានបញ្ចូលអ្នកប្រកាន់របបកុម្មុយនីស្ត ទៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលនោះ។ ពេលនោះ«រណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជា» ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅលើទឹកដីខ្មែរដោយមានសមាសភាពក្រុមអ្នកប្រឆាំងនឹងលោកលន់ នល់ ដែលបានសុំការគាំទ្រពីអាមេរិក ប្រទេសថៃ និងប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង។ សមរភូមិប្រយុទ្ធនៅប្រទេសវៀតណាមបានរីករាលដាលរហូតមកដល់ប្រទេសកម្ពុជា។ របបរាជានិយមបានរលាយដោយផ្លាស់មកវិញនូវរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។
ឆ្នាំ១៩៧៣
នៅក្នុងរណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជា សមាសភាពក្រុមអ្នកប្រកាន់ឆ្វេងមានចំនួនលើសលប់ និងបានក្តោបក្តាប់រណសិរ្សទាំងមូល។
ថ្ងៃទី១៧ មេសា ១៩៧៥
ពួកខ្មែរក្រហមកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញ និងបានបង្កើតរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលដឹកនាំដោយសាឡុតស ហៅប៉ុល ពត។
ថ្ងៃទី៣១ ធ្នូ ១៩៧៧
បន្ទាប់ពីមានសង្រ្គាមនៅតាមព្រំដែនអស់រយៈពេល២ឆ្នាំ ទំនាក់ទំនងការទូតរវាងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងប្រទេសវៀតណាមត្រូវបានកាត់ផ្តាច់។
ថ្ងៃទី២ ធ្នូ ១៩៧៨
នៅតំបន់មួយក្បែរស្រុកស្នួលដែលកាន់កាប់ដោយប្រទេសវៀតណាម ខ្មែរជាច្រើនរយនាក់ដែលប្រឆាំងនឹងរបបប៉ុល ពត បានបង្កើត«រណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជា»។
ថ្ងៃទី៧ មករា ១៩៧៩
ដោយមានអន្តរាគមន៍ពីទ័ពវៀតណាមយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ បន្ទាប់ពីមានសង្រ្គាមនៅតាមព្រំដែនអស់រយៈពេលមួយឆ្នាំមក របបខ្មែរក្រហមបានដួលរលំ ក្រោយពីកាន់កាប់អំណាចអស់រយៈពេលបីឆ្នាំ ប្រាំបីខែ ម្ភៃថ្ងៃមក។ របបនេះបានកាប់សម្លាប់មនុស្សអស់យ៉ាងហោចណាស់មួយលានប្រាំពីរសែននាក់។ មេដឹកនាំរណសិរ្សសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជាបានបង្កើតរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត កម្ពុជា។ កម្ពុជាស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់វៀតណាម។
ថ្ងៃទី១៤ វិច្ឆិកា ១៩៧៩
ដោយមានការជំរុញពីសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រទេសចិន ប្រទេសអឺរ៉ុប និងបណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ាន មហាសន្និបាទអង្គការសហប្រជាជាតិបានបោះឆ្នោតគាំទ្រក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខក្នុងការដាក់
ទណ្ឌកម្មលើការធ្វើអន្តរាគមន៍របស់ប្រទេសវៀតណាមលើទឹកដីខ្មែរ។ សេចក្តីសម្រចពីរត្រូវបានធ្វើឡើង និងត្រូវបានប្រកាន់យកអស់រយៈពេល១០ឆ្នាំ។ សេចក្តីសម្រេចទីមួយគឺខ្មែរក្រហមជាតំណាងសបច្បាប់តែមួយគត់របស់ប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងអង្គការ
សហប្រជាជាតិ។ សេចក្តីសម្រេចទីពីរគឺហាមផ្តល់ជំនួយដល់ការអភិឌ្ឍន៍ប្រទេសកម្ពុជា។ សម្ព័ន្ធមិត្តខាងលើបានបង្កើតអោយមានទ័ពខ្មែរក្រហមឡើងវិញដើម្បីធ្វើសង្រ្គាមបណ្តេញវៀតណាមពីទឹកដីខ្មែរ។
ថ្ងៃទី៣០ មេសា ១៩៨៩
ក្រោយពីមានការសើរើរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅសម័យសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ឡើងវិញ របបនេះបានប្តូរទៅជារដ្ឋកម្ពុជា។
ថ្ងៃទី២៦ កញ្ញា ១៩៨៩
ការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ទាហានវៀតណាមចុងក្រោយ។
ថ្ងៃទី២៣ តុលា ១៩៩១
ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងប៉ារីស។ រាល់ឯកសារយោងទាក់ទិននឹងបទឧក្រិដ្ឋរបស់ខ្មែរក្រហមត្រូវបានដកចេញពីខ្លឹមសារនៃកិច្ចព្រមព្រៀង។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំរវាងភាគីខ្មែរទាំងបួនដែលបានប្រព្រឹត្តទៅនៅស្នាក់ការឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាជាតិ ក្រោមអធិបតីភាពរបស់សម្តេចសីហនុ ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាជាតិបានទទួលស្គាល់ភាពស្របច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
ខែមីនា ១៩៩២ ដល់ វិច្ឆិកា ១៩៩៣
ការចុះបំពេញបេសកកម្មរបស់អាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិដែលហៅកាត់ថា
អ៊ុនតាក់ ដើម្បីរៀបចំការបោះឆ្នោតលើកទីមួយនៅកម្ពុជា ដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅខែឧសភា ១៩៩៣។
ថ្ងៃទី២៤ កញ្ញា ១៩៩៣
ក្រោយពីមានការអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី សម្តេចសីហនុបានក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាសាជាថ្មី។ពេលនោះ
រដ្ឋាភិបាលក្បាលម៉ាស៊ីនពីរត្រូវបានបង្កើតឡើង ដឹកនាំដោយព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិ និងលោកហ៊ុន សែន។
ថ្ងៃទី៧ កក្កដា ១៩៩៤
រដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសដាក់ខ្មែរក្រហមអោយនៅ«ក្រៅច្បាប់»។ រដ្ឋាភិបាលសុំអោយអង្គការសហប្រជាជាតិបង្កើតតុលាការដើម្បីជំនុំជម្រះមេដឹកនាំរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។
ខែកក្កដា ១៩៩៧
បន្ទាប់ពីមានភាពមិនចុះសម្រុងគ្នាកាន់តែខ្លាំងឡើងៗទាក់ទិននឹងរឿងចរចាជា មួយខ្មែរក្រហម ការប្រឈមមុខគ្នារវាងកងកម្លាំងស្មោះនឹងលោកហ៊ុន សែន និងកងកម្លាំងស្មោះនឹងព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិក៏បានផ្ទុះឡើង។ លទ្ធផលចុងក្រោយ ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិត្រូវបាត់បង់តំណែងនាយករដ្ឋមន្រ្តី។
ថ្ងៃទី១៥ មេសា ១៩៩៨
មរណភាពរបស់ប៉ុល ពត។
ថ្ងៃទី២៦ កក្កដា ១៩៩៨
គណបក្សប្រជាជនរបស់លោកហ៊ុន សែន ទទួលបាន៤១,៤២%នៃសម្លេងឆ្នោត ចំណែកឯគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិ ទទួលបាន៣១,៧%។ គណបក្សទាំងពីរបានចងសម្ព័ន្ធភាពដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះដែលដឹកនាំដោយលោកហ៊ុន សែន។ គណបក្សទាំងពីរចាំបាច់ត្រូវតែរួបរួមគ្នាដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលបានចែងថា រដ្ឋាភិបាលត្រូវជ្រើសតាំងឡើងដោយសម្លេងពីរភាគបីនៃចំនួនតំណាងរាស្រ្តបោះឆ្នោតគាំទ្រ។
ខែធ្នូ ១៩៩៨
អតីតទាហានខ្មែរក្រហមជាច្រើនបានចុះចូលជាមួយរដ្ឋាភិបាល។ ខៀវ សំផន និងនួន ជា ត្រូវបានលោកហ៊ុន សែន ទទួលស្វាគមន៍យ៉ាងរាក់ទាក់ក្រៃលែង ក្នុងនាមការផ្សះផ្សារជាតិ។
ថ្ងៃទី៣០ មេសា ១៩៩៩
ប្រទេសកម្ពុជាបានក្លាយជាសមាជិកអាស៊ាន។
ថ្ងៃទី២៩ មករា ២០០៣
នៅភ្នំពេញ ស្ថានទូតថៃ និងក្រុមហ៊ុនថៃជាច្រើនត្រូវបានដុតបំផ្លាញ បន្ទាប់ពីមានពាក្យចចាមអារ៉ាមថាតារាភាពយន្តថៃម្នាក់និយាយថាអង្គរវត្តជារបស់ថៃ។
ថ្ងៃទី៦ មិថុនា ២០០៣
កិច្ចព្រមព្រៀងរវាងរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីការបង្កើតតុលាការដើម្បីជំនុំជំរះអតីតមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម ត្រូវបានបង្កើតឡើង។
ថ្ងៃទី២៧ កក្កដា ២០០៣
គណបក្សប្រជាជនឈ្នះឆ្នោតសាជាថ្មី ប៉ុន្តែក្រោយពីមានវិបត្តិរដ្ឋធម្មនុញ្ញអស់រយៈពេលមួយឆ្នាំ ទើបមានរដ្ឋាភិបាលចម្រុះដែលមានសមាសភាពគណបក្សប្រជាជន និងគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិន។
ថ្ងៃទី១១កញ្ញា ២០០៣
ប្រទេសកម្ពុជាក្លាយជាសមាជិកទី១៤៨នៃអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។
ថ្ងៃទី២២ មករា ២០០៤
លោកជា វិជ្ជា មេដឹកនាំចលនាសហជីពកម្មករដែលទើបតែដុះពន្លក និងជាស្និទ្ធិនឹងលោកសម រង្ស៊ី ត្រូវឃាតករបាញ់ប្រហារនៅតាមផ្លូវមួយនាទីក្រុងភ្នំពេញ។
ថ្ងៃទី២៩ តុលា ២០០៤
ព្រះមហាក្សត្រព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី បុត្រារបស់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ជាមួយនឹងអគ្គមហេសី
ព្រះនាមមុនីនាថ ឡើងគ្រងរាជ្យបន្ទាប់ពីព្រះបិតាព្រះអង្គបានដាក់រាជ្យកាលពីថ្ងៃទី៧ តុលា។
ថ្ងៃទី៣ កុម្ភៈ ២០០៥
ការដកអភ័យឯកសិទ្ធិតំណាងរាស្រ្តរបស់តំណាងរាស្រ្តគណបក្សប្រឆាំងបីរូប ក្នុងនោះមានប្រធានគណបក្សដែលបានចាកចេញទៅបរទេសមុននោះបន្តិច។
ថ្ងៃទី១០ តុលា ២០០៥
សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន ចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងហាណូយលើសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមទៅ
លើសន្ធិសញ្ញាស្តីពីព្រំដែនឆ្នាំ១៩៨៥។ សន្ធិសញ្ញានេះបានបញ្ចប់ជម្លោះដ៏យូរលង់រវាងប្រទេសទាំងពីរ។
ថ្ងៃទី២២ ធ្នូ ២០០៥
មេដឹកនាំគណបក្សសម រង្ស៊ី ត្រូវតុលាការកាត់ទោសកំបាំងមុខអោយជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល១៨
ខែ ដោយយោងលើពាក្យបណ្តឹងចំនួនពីរ មួយមកពីគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច និងមួយទៀតមកពីនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន។
ថ្ងៃទី៥ កុម្ភៈ ២០០៦
ដោយមានការទូលសុំពីសម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ព្រះមហាក្សត្រព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី ថ្វាយការលើកលែងទោសដល់លោកសម រង្ស៊ី។
ថ្ងៃទី១១ កុម្ភៈ ២០០៦
លោកសម រង្ស៊ី ត្រឡប់ចូលស្រុកខ្មែរវិញ បន្ទាប់ពីអវត្តមានមួយឆ្នាំ ក្រោយពីមានការលើកអភ័យឯកសិទ្ធិតំណាងរាស្រ្តរបស់លោក។
ថ្ងៃទី៣ កក្កដា ២០០៦
ចៅក្រមខ្មែរ និងបរទេសត្រូវបានជ្រើសតាំងឡើងសម្រាប់អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា
(អ.វ.ត.ក) ទទួលបន្ទុកកាត់ទោសអតីតមេដឹកនាំរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងអ្នកដែលជាប់ចោទពីបទឧក្រិដ្ឋដ៏ធ្ងន់ធ្ងរចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ និង១៩៧៩។
ថ្ងៃទី២១ កក្កដា ២០០៦
តាម៉ុក អតីតមេបញ្ជាការទ័ពជាតិនៅរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលគេដាក់រហស្សនាមថា«មេឃាតករ» ទទួលមរណកាលនៅអាយុ៨១ឆ្នាំ។ តាម៉ុកត្រូវបានចាប់ខ្លួនកាលពីខែមីនា ១៩៩៩ ដើម្បីរង់ចាំការកាត់ទោស។
ថ្ងៃទី៣១ កក្កដា ២០០៧
ឌុច អតីតប្រធានមន្ទីរស២១ជំនាន់ខ្មែរក្រហមដែលជាប់ឃុំឃាំងចាប់តាំងពីខែមេសា ១៩៩៩មកនោះ ត្រូវបានអង្គជំនុំជំរះវិសាមញ្ញកាត់ទោសពីបទឧក្រិដ្ឋសង្រ្គាម។ ក្នុងចំណោមជនជាប់សង្ស័យចំនួន៥រូបដែលមានឈ្មោះនៅក្នុងបញ្ជីរបស់សហព្រះរាជអាជ្ញាអមតុលាការដែលមានលក្ខណៈអន្តរជាតិ ឌុចគឺជាជនទីមួយដែលត្រូវតុលាការធ្វើការចោទប្រកាន់។
ថ្ងៃទី១៩ កញ្ញា ២០០៧
នួន ជា ហៅ«បងធំទីពីរ»ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកបង្កើតមនោគមវិជ្ជានៃរបបខ្មែរក្រហម ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទឧក្រិដ្ឋប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ និងបទឧក្រិដ្ឋសង្រ្គាម ក្រោយពីត្រូវចាប់ខ្លួននៅនឹងផ្ទះលោកនាក្រុងប៉ៃលិន។
ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី១
ប្រទេសកម្ពុជាកាន់សាសនាហិណ្ឌូដែលនាំចូលមកក្នុងប្រទេសតាមរយៈ ការធ្វើជំនួញជាមួយជនជាតិឥណ្ឌា។
ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី៦ដល់សតវត្សរ៍ទី៨:
នគចេនឡាត្រូវបានបែងចែកជាអាណាខែត្រតូចៗជាច្រើនហើយអាណាខែត្រទាំងនោះជាគូប្រជែង
នឹងគ្នា ដែលជាឧបសគ្គរារាំងដល់ការបង្រួបបង្រួមអោយក្លាយទៅជាអាណាចក្រតែមួយ។
សតវត្សរ៍ទី៩ដល់សតវត្សរ៍ទី១៣
ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២បានធ្វើការបង្រួបបង្រួមអាណាខែត្រតូចៗអោយក្លាយទៅ ជាអាណាចក្រខែ្មរ។ មហាក្សត្រទាំងឡាយដែលស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គបានធ្វើអោយអាណាចក្រអង្គររីកចំរើនដល់កំពូល ដោយបានបន្សល់ទុកនូវបា្រង្គបា្រសាទជាច្រើនរហូតមកដល់សម័យក្រោយអង្គរ។
ពីសតវត្សរ៍ទី១៤ដល់សតវត្សរ៍ទី១៨
ក្រុងអង្គរត្រូវបានបោះបង់ ហើយព្រះរាជាណាចក្រខ្មែរធ្លាក់ចុះដុនដាប បន្ទាប់ពីមានសង្រ្គាមដណ្តើមរាជ្យបល្ល័ង្គជាបន្តបន្ទាប់។ ក្នុងពេលធ្វើសង្រ្គាម ស្តេចខ្លះទៅពឹងប្រទេសសៀម ស្តេចខ្លះទៀតទៅពឹងប្រទេសអណ្ណាមដែលជាប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួនអោយជួយ ដោយសន្យាកាត់ទឹកដីអោយទៅប្រទេសទាំងពីរនោះ។
ឆ្នាំ១៨៦៣
អាណាព្យាបាលបារាំងបានបញ្ចប់ការត្រួតត្រាររបស់ប្រទេសសៀម និងប្រទេសវៀតណាមមកលើ
ខែ្មរ និងបានបញ្ចប់ការបែងចែកប្រទេស។ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដែលធ្លាប់តែមានទឹកដីធំទូលាយនៅសម័យអង្គរ បានរួញមកត្រឹម
១០០ ០០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ក្នុងអំឡុង៩០ឆ្នាំក្រោយមក អាណាព្យាបាលបារាំងបានប្រែក្លាយបន្តិចម្តងៗទៅជាអាណានិគមបារាំងនៅជ្រោយឥណ្ឌូចិន។
ឆ្នាំ១៩០៧
បន្ទាប់ពីមានអន្តរាគមន៍ពីទ័ពបារាំងមក ប្រទេសសៀមក៏ព្រមប្រគល់ខែត្រខ្មែរចំនួនបីមកអោយខ្មែរវិញរួមមាន ខែត្របាត់ដំបង សៀមរាប និងស៊ីសុផុនដែលរួមមានផ្ទៃក្រឡា៣០ ០០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។
ឆ្នាំ១៩៣៩
លោក Jules Brévié ដែលជាអគ្គទេសាភិបាលប្រចាំនៅឥណ្ឌូចិនបានកំណត់ដែនកោះ នានា ដែលស្ថិតនៅក្នុងឈូងសមុទ្រសៀមចន្លោះប្រទេសខ្មែរ និងកូស៊ាំងស៊ីន។ ក្រោយមក ខ្សែបន្ទាត់ប្រេវីយេត្រូវបានចាត់ទុកជាព្រំប្រទល់ទឹករវាងប្រទេសខ្មែរ និងប្រទេសវៀតណាម។
ថ្ងៃទី២៣ មេសា ១៩៤១
ក្រោយពីព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្សចូលទីវង្គត់ តំណាងរបបវីស៊ីបានលើកព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម សីហនុ អោយឡើងសោយរាជ្យ។
ថ្ងៃទី៩ កញ្ញា ១៩៥៣
បន្ទាប់ពីមាន «ព្រះរាជបូជនីយកិច្ច» ទាមទារឯករាជ្យរបស់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ប្រទេសបារាំងបានចរចាផ្ទេរអធិបតេយ្យភាពមកអោយខ្មែរវិញ។
ថ្ងៃទី២០ កក្កដា ១៩៥៤
កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវបានឈានទៅបញ្ចប់អាណានិគមបារាំងនៅឥណ្ឌូចិន។
ថ្ងៃទី៣ មីនា ១៩៥៥
ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ បានផ្ទេររាជ្យថ្វាយព្រះបិតាព្រះអង្គព្រះនាមព្រះអង្គម្ចាស់សុរាមឹត្រ ហើយទៅបង្កើតគណបក្ស«សង្គមរាស្រ្តនិយម»។ គណបក្សនេះបានឈ្នះឆ្នោតដាច់ នៅខែកញ្ញា ហើយទ្រង់បានជាប់ឆ្នោតជានាយករដ្ឋមន្រ្តី។
ខែមេសា ១៩៦០
ក្រោយពេលព្រះបិតាព្រះអង្គរសោយទីវង្គត់ ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ បដិសេធមិនឡើង គ្រងរាជ្យបន្តឡើយ ហើយព្រះអង្គបានកាន់តួនាទីជាប្រមុខរដ្ឋ។
ឆ្នាំ១៩៦៤
ពាក្យ«ខ្មែរក្រហម»ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ សម្រាប់ហៅអ្នកដែលប្រកាន់ឆ្វេង។
ឆ្នាំ១៩៦៥
ប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តាច់ទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយអាមេរិក។ រដ្ឋាភិបាលក្រុងវ៉ាស៊ីតោនចោទប្រទេសខ្មែរថាលាក់បំពួនពួកវៀតកុង ហើយបានផ្តល់ភ្លើងខៀវអោយទ័ពអាមេរិកចូលមកតាមចាប់ពួកវៀតកុងនៅលើដីខ្មែរ។
ថ្ងៃទី១ កញ្ញា ១៩៧០
ឧត្តមសេនីយ៍ដឺហ្គោល បានថ្លែងសន្ទរកថានៅទីក្រុងភ្នំពេញអំពាវនាវអោយអាមេរិកដកទ័ពចេញពីប្រទេសវៀតណាម។
ថ្ងៃទី១៨ មីនា ១៩៧០
ខណៈពេលដែលព្រះអង្គគង់នៅសហភាពសូវៀត ឧត្តមសេនីយ៍លន់ នល់ និងព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ បានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានអំពាវនាវពីទីក្រុងប៉េកាំងអោយមានចលនាតស៊ូ។ ព្រះអង្គបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលនៅទីក្រុងប៉េកាំង ដោយបានបញ្ចូលអ្នកប្រកាន់របបកុម្មុយនីស្ត ទៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលនោះ។ ពេលនោះ«រណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជា» ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅលើទឹកដីខ្មែរដោយមានសមាសភាពក្រុមអ្នកប្រឆាំងនឹងលោកលន់ នល់ ដែលបានសុំការគាំទ្រពីអាមេរិក ប្រទេសថៃ និងប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង។ សមរភូមិប្រយុទ្ធនៅប្រទេសវៀតណាមបានរីករាលដាលរហូតមកដល់ប្រទេសកម្ពុជា។ របបរាជានិយមបានរលាយដោយផ្លាស់មកវិញនូវរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។
ឆ្នាំ១៩៧៣
នៅក្នុងរណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជា សមាសភាពក្រុមអ្នកប្រកាន់ឆ្វេងមានចំនួនលើសលប់ និងបានក្តោបក្តាប់រណសិរ្សទាំងមូល។
ថ្ងៃទី១៧ មេសា ១៩៧៥
ពួកខ្មែរក្រហមកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញ និងបានបង្កើតរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលដឹកនាំដោយសាឡុតស ហៅប៉ុល ពត។
ថ្ងៃទី៣១ ធ្នូ ១៩៧៧
បន្ទាប់ពីមានសង្រ្គាមនៅតាមព្រំដែនអស់រយៈពេល២ឆ្នាំ ទំនាក់ទំនងការទូតរវាងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងប្រទេសវៀតណាមត្រូវបានកាត់ផ្តាច់។
ថ្ងៃទី២ ធ្នូ ១៩៧៨
នៅតំបន់មួយក្បែរស្រុកស្នួលដែលកាន់កាប់ដោយប្រទេសវៀតណាម ខ្មែរជាច្រើនរយនាក់ដែលប្រឆាំងនឹងរបបប៉ុល ពត បានបង្កើត«រណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជា»។
ថ្ងៃទី៧ មករា ១៩៧៩
ដោយមានអន្តរាគមន៍ពីទ័ពវៀតណាមយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ បន្ទាប់ពីមានសង្រ្គាមនៅតាមព្រំដែនអស់រយៈពេលមួយឆ្នាំមក របបខ្មែរក្រហមបានដួលរលំ ក្រោយពីកាន់កាប់អំណាចអស់រយៈពេលបីឆ្នាំ ប្រាំបីខែ ម្ភៃថ្ងៃមក។ របបនេះបានកាប់សម្លាប់មនុស្សអស់យ៉ាងហោចណាស់មួយលានប្រាំពីរសែននាក់។ មេដឹកនាំរណសិរ្សសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជាបានបង្កើតរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត កម្ពុជា។ កម្ពុជាស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់វៀតណាម។
ថ្ងៃទី១៤ វិច្ឆិកា ១៩៧៩
ដោយមានការជំរុញពីសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រទេសចិន ប្រទេសអឺរ៉ុប និងបណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ាន មហាសន្និបាទអង្គការសហប្រជាជាតិបានបោះឆ្នោតគាំទ្រក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខក្នុងការដាក់
ទណ្ឌកម្មលើការធ្វើអន្តរាគមន៍របស់ប្រទេសវៀតណាមលើទឹកដីខ្មែរ។ សេចក្តីសម្រចពីរត្រូវបានធ្វើឡើង និងត្រូវបានប្រកាន់យកអស់រយៈពេល១០ឆ្នាំ។ សេចក្តីសម្រេចទីមួយគឺខ្មែរក្រហមជាតំណាងសបច្បាប់តែមួយគត់របស់ប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងអង្គការ
សហប្រជាជាតិ។ សេចក្តីសម្រេចទីពីរគឺហាមផ្តល់ជំនួយដល់ការអភិឌ្ឍន៍ប្រទេសកម្ពុជា។ សម្ព័ន្ធមិត្តខាងលើបានបង្កើតអោយមានទ័ពខ្មែរក្រហមឡើងវិញដើម្បីធ្វើសង្រ្គាមបណ្តេញវៀតណាមពីទឹកដីខ្មែរ។
ថ្ងៃទី៣០ មេសា ១៩៨៩
ក្រោយពីមានការសើរើរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅសម័យសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ឡើងវិញ របបនេះបានប្តូរទៅជារដ្ឋកម្ពុជា។
ថ្ងៃទី២៦ កញ្ញា ១៩៨៩
ការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ទាហានវៀតណាមចុងក្រោយ។
ថ្ងៃទី២៣ តុលា ១៩៩១
ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងប៉ារីស។ រាល់ឯកសារយោងទាក់ទិននឹងបទឧក្រិដ្ឋរបស់ខ្មែរក្រហមត្រូវបានដកចេញពីខ្លឹមសារនៃកិច្ចព្រមព្រៀង។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំរវាងភាគីខ្មែរទាំងបួនដែលបានប្រព្រឹត្តទៅនៅស្នាក់ការឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាជាតិ ក្រោមអធិបតីភាពរបស់សម្តេចសីហនុ ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាជាតិបានទទួលស្គាល់ភាពស្របច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
ខែមីនា ១៩៩២ ដល់ វិច្ឆិកា ១៩៩៣
ការចុះបំពេញបេសកកម្មរបស់អាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិដែលហៅកាត់ថា
អ៊ុនតាក់ ដើម្បីរៀបចំការបោះឆ្នោតលើកទីមួយនៅកម្ពុជា ដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅខែឧសភា ១៩៩៣។
ថ្ងៃទី២៤ កញ្ញា ១៩៩៣
ក្រោយពីមានការអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី សម្តេចសីហនុបានក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាសាជាថ្មី។ពេលនោះ
រដ្ឋាភិបាលក្បាលម៉ាស៊ីនពីរត្រូវបានបង្កើតឡើង ដឹកនាំដោយព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិ និងលោកហ៊ុន សែន។
ថ្ងៃទី៧ កក្កដា ១៩៩៤
រដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសដាក់ខ្មែរក្រហមអោយនៅ«ក្រៅច្បាប់»។ រដ្ឋាភិបាលសុំអោយអង្គការសហប្រជាជាតិបង្កើតតុលាការដើម្បីជំនុំជម្រះមេដឹកនាំរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។
ខែកក្កដា ១៩៩៧
បន្ទាប់ពីមានភាពមិនចុះសម្រុងគ្នាកាន់តែខ្លាំងឡើងៗទាក់ទិននឹងរឿងចរចាជា មួយខ្មែរក្រហម ការប្រឈមមុខគ្នារវាងកងកម្លាំងស្មោះនឹងលោកហ៊ុន សែន និងកងកម្លាំងស្មោះនឹងព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិក៏បានផ្ទុះឡើង។ លទ្ធផលចុងក្រោយ ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិត្រូវបាត់បង់តំណែងនាយករដ្ឋមន្រ្តី។
ថ្ងៃទី១៥ មេសា ១៩៩៨
មរណភាពរបស់ប៉ុល ពត។
ថ្ងៃទី២៦ កក្កដា ១៩៩៨
គណបក្សប្រជាជនរបស់លោកហ៊ុន សែន ទទួលបាន៤១,៤២%នៃសម្លេងឆ្នោត ចំណែកឯគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិ ទទួលបាន៣១,៧%។ គណបក្សទាំងពីរបានចងសម្ព័ន្ធភាពដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះដែលដឹកនាំដោយលោកហ៊ុន សែន។ គណបក្សទាំងពីរចាំបាច់ត្រូវតែរួបរួមគ្នាដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលបានចែងថា រដ្ឋាភិបាលត្រូវជ្រើសតាំងឡើងដោយសម្លេងពីរភាគបីនៃចំនួនតំណាងរាស្រ្តបោះឆ្នោតគាំទ្រ។
ខែធ្នូ ១៩៩៨
អតីតទាហានខ្មែរក្រហមជាច្រើនបានចុះចូលជាមួយរដ្ឋាភិបាល។ ខៀវ សំផន និងនួន ជា ត្រូវបានលោកហ៊ុន សែន ទទួលស្វាគមន៍យ៉ាងរាក់ទាក់ក្រៃលែង ក្នុងនាមការផ្សះផ្សារជាតិ។
ថ្ងៃទី៣០ មេសា ១៩៩៩
ប្រទេសកម្ពុជាបានក្លាយជាសមាជិកអាស៊ាន។
ថ្ងៃទី២៩ មករា ២០០៣
នៅភ្នំពេញ ស្ថានទូតថៃ និងក្រុមហ៊ុនថៃជាច្រើនត្រូវបានដុតបំផ្លាញ បន្ទាប់ពីមានពាក្យចចាមអារ៉ាមថាតារាភាពយន្តថៃម្នាក់និយាយថាអង្គរវត្តជារបស់ថៃ។
ថ្ងៃទី៦ មិថុនា ២០០៣
កិច្ចព្រមព្រៀងរវាងរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីការបង្កើតតុលាការដើម្បីជំនុំជំរះអតីតមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម ត្រូវបានបង្កើតឡើង។
ថ្ងៃទី២៧ កក្កដា ២០០៣
គណបក្សប្រជាជនឈ្នះឆ្នោតសាជាថ្មី ប៉ុន្តែក្រោយពីមានវិបត្តិរដ្ឋធម្មនុញ្ញអស់រយៈពេលមួយឆ្នាំ ទើបមានរដ្ឋាភិបាលចម្រុះដែលមានសមាសភាពគណបក្សប្រជាជន និងគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិន។
ថ្ងៃទី១១កញ្ញា ២០០៣
ប្រទេសកម្ពុជាក្លាយជាសមាជិកទី១៤៨នៃអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។
ថ្ងៃទី២២ មករា ២០០៤
លោកជា វិជ្ជា មេដឹកនាំចលនាសហជីពកម្មករដែលទើបតែដុះពន្លក និងជាស្និទ្ធិនឹងលោកសម រង្ស៊ី ត្រូវឃាតករបាញ់ប្រហារនៅតាមផ្លូវមួយនាទីក្រុងភ្នំពេញ។
ថ្ងៃទី២៩ តុលា ២០០៤
ព្រះមហាក្សត្រព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី បុត្រារបស់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ជាមួយនឹងអគ្គមហេសី
ព្រះនាមមុនីនាថ ឡើងគ្រងរាជ្យបន្ទាប់ពីព្រះបិតាព្រះអង្គបានដាក់រាជ្យកាលពីថ្ងៃទី៧ តុលា។
ថ្ងៃទី៣ កុម្ភៈ ២០០៥
ការដកអភ័យឯកសិទ្ធិតំណាងរាស្រ្តរបស់តំណាងរាស្រ្តគណបក្សប្រឆាំងបីរូប ក្នុងនោះមានប្រធានគណបក្សដែលបានចាកចេញទៅបរទេសមុននោះបន្តិច។
ថ្ងៃទី១០ តុលា ២០០៥
សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន ចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងហាណូយលើសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមទៅ
លើសន្ធិសញ្ញាស្តីពីព្រំដែនឆ្នាំ១៩៨៥។ សន្ធិសញ្ញានេះបានបញ្ចប់ជម្លោះដ៏យូរលង់រវាងប្រទេសទាំងពីរ។
ថ្ងៃទី២២ ធ្នូ ២០០៥
មេដឹកនាំគណបក្សសម រង្ស៊ី ត្រូវតុលាការកាត់ទោសកំបាំងមុខអោយជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល១៨
ខែ ដោយយោងលើពាក្យបណ្តឹងចំនួនពីរ មួយមកពីគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច និងមួយទៀតមកពីនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន។
ថ្ងៃទី៥ កុម្ភៈ ២០០៦
ដោយមានការទូលសុំពីសម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ព្រះមហាក្សត្រព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី ថ្វាយការលើកលែងទោសដល់លោកសម រង្ស៊ី។
ថ្ងៃទី១១ កុម្ភៈ ២០០៦
លោកសម រង្ស៊ី ត្រឡប់ចូលស្រុកខ្មែរវិញ បន្ទាប់ពីអវត្តមានមួយឆ្នាំ ក្រោយពីមានការលើកអភ័យឯកសិទ្ធិតំណាងរាស្រ្តរបស់លោក។
ថ្ងៃទី៣ កក្កដា ២០០៦
ចៅក្រមខ្មែរ និងបរទេសត្រូវបានជ្រើសតាំងឡើងសម្រាប់អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា
(អ.វ.ត.ក) ទទួលបន្ទុកកាត់ទោសអតីតមេដឹកនាំរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងអ្នកដែលជាប់ចោទពីបទឧក្រិដ្ឋដ៏ធ្ងន់ធ្ងរចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ និង១៩៧៩។
ថ្ងៃទី២១ កក្កដា ២០០៦
តាម៉ុក អតីតមេបញ្ជាការទ័ពជាតិនៅរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលគេដាក់រហស្សនាមថា«មេឃាតករ» ទទួលមរណកាលនៅអាយុ៨១ឆ្នាំ។ តាម៉ុកត្រូវបានចាប់ខ្លួនកាលពីខែមីនា ១៩៩៩ ដើម្បីរង់ចាំការកាត់ទោស។
ថ្ងៃទី៣១ កក្កដា ២០០៧
ឌុច អតីតប្រធានមន្ទីរស២១ជំនាន់ខ្មែរក្រហមដែលជាប់ឃុំឃាំងចាប់តាំងពីខែមេសា ១៩៩៩មកនោះ ត្រូវបានអង្គជំនុំជំរះវិសាមញ្ញកាត់ទោសពីបទឧក្រិដ្ឋសង្រ្គាម។ ក្នុងចំណោមជនជាប់សង្ស័យចំនួន៥រូបដែលមានឈ្មោះនៅក្នុងបញ្ជីរបស់សហព្រះរាជអាជ្ញាអមតុលាការដែលមានលក្ខណៈអន្តរជាតិ ឌុចគឺជាជនទីមួយដែលត្រូវតុលាការធ្វើការចោទប្រកាន់។
ថ្ងៃទី១៩ កញ្ញា ២០០៧
នួន ជា ហៅ«បងធំទីពីរ»ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកបង្កើតមនោគមវិជ្ជានៃរបបខ្មែរក្រហម ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទឧក្រិដ្ឋប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ និងបទឧក្រិដ្ឋសង្រ្គាម ក្រោយពីត្រូវចាប់ខ្លួននៅនឹងផ្ទះលោកនាក្រុងប៉ៃលិន។
មហោស្រពទីនេះទីនោះ : ការសំដែងសៀករបស់ហ្វារពន្លឺសិល្បៈនៅតែបន្ត ទោះបីជាគ្មានថវិកា
សិល្បៈករ-សិល្បៈការិនីនៃសាលាសៀកហ្វារពន្លឺសិល្បៈមានអារម្មណ៍សប្បាយរីករាយ ជាមួយនឹងការសំដែងសិល្បៈសៀកដើរលើខ្សែ លាយឡំជាមួយនឹងការកំផ្លុកកំផ្លែងប្លែងៗជាច្រើន បើទោះបីជាក្រុមសិល្បៈនេះត្រូវប្រឈមមុខនឹងកង្វះខាតថវិកាក៏ដោយ។ ថ្ងៃទី២៧ មីនាខាងមុខនេះ ក្រុមសិល្បៈសៀកនេះនឹងធ្វើដំណើរមកកាន់ទីក្រុងភ្នំពេញ ដើម្បីរៀបចំមហោស្រពសិល្បៈសៀកអន្តរជាតិ «ទីនេះ ទីនោះ» លើកទី៦ ហើយនិងបន្តការសំដែងនៅទីរួមខេត្តបាត់ដំបង ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែការសំដែងលើកនេះ ពួកគេមានប្រាក់ឧបត្ថម្ភតែពាក់កណ្តាលប៉ុណ្ណោះ។ មិនចោទជាបញ្ហា ក្រុមសិល្បៈសៀកសម្រេចចិត្តបន្តការសំដែងរហូតដល់ទីបញ្ចប់។
ជោគជ័យដ៏ធំធេង
ជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ មហោស្រពសិល្បៈសៀកអន្តរជាតិ «ទីនេះ ទីនោះ» បានទទួលជោគជ័យ និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីរន្ទឺនៅក្នុងតំបន់ តាមរយៈកម្មវិធីសំដែងដ៏ថ្មីស្រឡាង និងមានការចូលរួមពីសំណាក់ភ្ញៀវកិត្តិយសល្បីឈ្មោះមកពីគ្រប់ទិសទីនៅទូទាំងពិភពលោក។ កាលពីឆ្នាំមុន មហោស្រពនេះទទួលទស្សនិកជនប្រមាណពី១៥០០ ទៅ២ពាន់នាក់។
ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានចាប់ផ្តើមបង្កើតឡើងនាទីក្រុងភ្នំពេញ ដោយមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌បារាំង ហើយចាប់តាំងពីឆ្នាំទី២ទៅ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានដឹកនាំសំដែងដោយអង្គការក្នុងស្រុកមួយ ឈ្មោះថាអង្គការហ្វារពន្លឺសិល្បៈ ដែលមានសាលាសៀកដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រទេស។ អង្គការនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្រុងទី៣ នៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦មក អង្គការបានសម្រេចផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែងសំដែងសិល្បៈមកនៅក្រុងនេះវិញ។ នៅពេលសមាគមសកម្មភាពសិល្បៈបារាំង បញ្ឈប់ការគាំទ្រ មជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌បារាំងមានបំណងបញ្ចប់មហោស្រព «ទីនេះ ទីនោះ»។ អង្គការហ្វារពន្លឺសិល្បៈមិនចង់លឺពាក្យថាបញ្ចប់បែបនេះទេ។ អង្គការក្នុងសុ្រកមួយនេះបានសម្រេចចិត្តធ្វើអោយព្រឹត្តិការណ៍នេះរស់ឡើងវិញ តែម្នាក់ឯង ជាមួយនឹងការផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍រវាងសិល្បៈករពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយផង និងជាលក្ខណៈអន្តរជាតិផង។
ប្រពៃណីដ៏ចំណាស់
មនោសញ្ចេតនាស្រឡាញ់ចូលចិត្តសិល្បៈសៀកនេះស្ទើរតែត្រូវបានចាក់ឫសនៅក្នុងកោសិកាខ្មែរទៅហើយ។ នៅសម័យអង្គរ ប្រាសាទបាយ័នដែលត្រូវបានកសាងឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី១៣ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នូវសិល្បៈសៀក នៅលើចម្លាក់តាមជញ្ជាំងប្រាសាទ។ ក្រោយសម័យប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរក្រហម គេត្រូវទន្ទឹងរង់ចាំរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨៦ ទើបសាលាសៀកជាតិមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលចំណុះអោយសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ តាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការវៀតណាម។ រយៈពេល១២ឆ្នាំក្រោយមក អង្គការហ្វារបានបង្កើតសាលារៀនសៀកផ្ទាល់ខ្លួនមួយនៅខេត្តបាត់ដំបង ដោយមានការជួយគាំទ្រដោយសាលាសៀកជាតិ ក្នុងគោលបំណងបណ្តុះបណ្តាលកុមាររស់នៅតាមដងផ្លូវ រឺកុមារមកពីគ្រួសារក្រីក្រ នូវជំនាញសៀក និងការសំដែងពត់ពែនខ្លួន។ សព្វថ្ងៃ សិស្សចំនួន១៥០នាក់ អាយុពី១៤ ទៅ២៥ឆ្នាំ ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលនៅសាលារៀនសៀកមួយនេះ។ ពួកគេគឺជាសិល្បៈករសៀក និងកំប្លែកជំនាន់ទី៤ របស់អង្គការហ្វារពន្លឺសិល្បៈ។
សិល្បៈសៀកជួយសង្គម
អង្គការពន្លឺសិល្បៈត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៨៦ នៅជំរំជនភៀសខ្លួនខ្មែរ នៅព្រំដែនប្រទេសថៃ។ គំនិតនៃការបង្កើតសាលាបង្រៀនសៀកនេះគឺ ទាញយកអត្ថប្រយោជន៍អំពីសិល្បៈ និងវោហាស័ព្ទ ដើម្បីជួយយុវជនអោយចាកឆ្ងាយផុតពីជំងឺបាក់ស្បាតនៃសង្គ្រាម។ គំនិតផ្តួចផ្តើមមុនដំបូងគេរបស់សហស្ថានិកកម្មវិធីវ័យក្មេងទាំង៦នាក់ គឺការបង្កើតវគ្គបណ្តុះបណ្តាល។ បន្ទាប់ពីបានមករស់នៅខេត្តបាត់ដំបងវិញ នៅឆ្នាំ១៩៩៤ សហស្ថាបនិកទាំងនោះក៏បានសម្រេចចិត្តបន្តការងារ តាមរយៈការបង្កើតអង្គការហ្វារពន្លឺសិល្បៈ ដើម្បីព្យាបាលស្នាមរបួសប្រជាជនដែលបានឆ្លងកាត់សម័យសង្គ្រាមកាប់សម្លាប់ និងផ្តល់ពន្លឺជីវិតថ្មីដល់ពួកគេ។
ប្រវត្តិនេះក៏រម្លឹកឡើងផងដែរអំពីប្រវត្តិនៃការបង្កើតកម្មវិធីប៉ារ៉ាដា (Pa-ra-da) នៅប្រទេសរ៉ូម៉ានី ដែលជាភ្ញៀវកិត្តិយសរបស់មហោស្រពទីនេះ ទីនោះ នាឆ្នាំនេះ។ កម្មវិធីនេះជាគម្រោងសៀកមួយ បានចាប់ផ្តើមកាលពី ១៧ឆ្នាំមកហើយ ក្នុងលូទឹកនៅទីក្រុងប៊ូការ៉េស (Bucharest)។ «នៅពេលដល់ស្ឋានីយ៍រថភ្លើងភ្លាម មីលូ (Miloud) សង្កេតឃើញមានក្មេងៗ ក្នុងសម្លៀកបំពាក់រយ៉េរយ៉ៃពាសពេញ កំពុងហិតកាវក្នុងថង់ប្លាស្ទិក និងសុំទានគេ តែគ្មាននរណាចាប់អារម្មណ៍ដល់ពួកគេឡើយ។ មីលូទាស់ចិត្តយ៉ាងខ្លាំង តែមិនអាចនិយាយភាសារ៉ូម៉ានីកើត គាត់ក៏យកច្រមុះត្លុកក្រហមចេញមក រួចប្រើភាសាកាយវិការ ហើយចាប់ផ្តើមបង្កើតការសន្ទនា»។ មីលូ អ៊ូគីលី តួត្លុកកំប្លែង ដែលត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលនៅសាលារៀន Fratellini de Saint-Denis នៅប្រទេសបារាំង បានផ្តួចផ្តើមបង្កើតកម្មវិធីបង្ហាត់បង្រៀនសិល្បៈសៀកមួយ នៅឆ្នាំ១៩៩៦ សម្រាប់កុមារនៅតាមដងផ្លូវប៊ូការ៉េស(Bucharest)។
កម្មវិធី «ទីនេះ ទីនោះ» ឆ្នាំ២០០៩
កម្មវិធី "ទីនេះទីនោះ" មានលក្ខណៈស្ម័គ្រចិត្តជានិច្ជ ដើម្បីពង្រឹងការផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍រវាងសិល្បករ-ការិនីពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយផង និងជាលក្ខណៈអន្តរជាតិផង។ កម្មវិធី មហោស្រពសិល្បៈ "ទីនេះទីនោះ" នឹងបញ្ចូលក្នុងឆ្នាំ២០០៩ នេះ នូវវគ្គសិក្ខាសាលាដែលមានរយៈពេល៣សប្តាហ៍ មុនពេលមហោស្រព ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា។ ជាការពិតណាស់ សិល្បករ-ការិនី វ័យក្មេងជាង១០០នាក់ ដែលមកពីប្រទេស៦ផ្សេងៗគ្នា នឹងមានឱកាសហាត់សម និងកែលម្អ នូវទស្សនីយភាព និងការសម្តែងរបស់ខ្លួន ព្រោះដោយមានការជួបជុំសិល្បករ-ការិនី ដែលមានកេរ្តិ៍ល្បីល្បាញ ក្នុងពិភពលោកជាច្រើន។
តួត្លុកដ៏អស្ចារ្យពណ៌ក្រហម ឬសរ តុបតែងមុខមាត់ថ្មី ឬបែបបុរាណ ជួនកាលនិយាយ ជួននៅស្ងៀម។ សកម្មភាពរបស់នាយ ធ្វើអោយយើងសើចសប្បាយ ហើយរំជួលចិត្តផងដែរ ដោយសាររបៀបស្លៀកពាក់ផ្សេងៗគ្នា ដែលជាចំណុចសំខាន់នៃកម្មវិធីទីនេះទីនោះ។ សិល្បករ-ការិនីអញ្ជើញមកពីប្រទេសរ៉ូម៉ានី, ជប៉ុន, អាល្លឺម៉ង់, បារាំង, អូស្រ្តាលី និងប្រទេសកាណាដា។ ពួកគេនឹងជួបជាមួយបងប្អូនសិល្បករ-ការិនី អ្នកដឹកនាំតន្រ្តីនៃកម្មវិធី ទីនេះទីនោះ នៅប្រទេសកម្ពុជា។
-ថ្ងៃសុក្រ ទី២៧ ខែមីនា ម៉ោង១៩ ការសំដែងទស្សនីយភាពនៅទីក្រុងភ្នំពេញ នៅមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌បារាំង
-ថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៨ ខែមីនា ម៉ោង១៦និង៣០នាទី ការដង្ហែរក្បួននៅទីក្រុងភ្នំពេញ។
-មហោស្រពនេះនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅខេត្តបាត់ដំបង ចាប់ពីថ្ងៃទី២ ដល់ថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ចាប់ពីម៉ោង១៧ ដល់ម៉ោង២៣។
សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម សូមបើកមើលវិបសាយ ទីនេះ ទីនោះ www.tinitinou.org
តម្លៃចូលរួមទស្សនាមហោស្រពនៅខេត្តបាត់ដំបង រយៈពេល៤ថ្ងៃៈ
-២០ដុល្លារ សម្រាប់ជនបរទេស (៨ដុល្លារ សម្រាប់អាយុក្រោម១៦ឆ្នាំ និងឥតគិតថ្លៃសម្រាប់អ្នកមានកម្ពស់ទាបជាង១,២០)
-៣ដុល្លារ សម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា
ជោគជ័យដ៏ធំធេង
ជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ មហោស្រពសិល្បៈសៀកអន្តរជាតិ «ទីនេះ ទីនោះ» បានទទួលជោគជ័យ និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីរន្ទឺនៅក្នុងតំបន់ តាមរយៈកម្មវិធីសំដែងដ៏ថ្មីស្រឡាង និងមានការចូលរួមពីសំណាក់ភ្ញៀវកិត្តិយសល្បីឈ្មោះមកពីគ្រប់ទិសទីនៅទូទាំងពិភពលោក។ កាលពីឆ្នាំមុន មហោស្រពនេះទទួលទស្សនិកជនប្រមាណពី១៥០០ ទៅ២ពាន់នាក់។
ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានចាប់ផ្តើមបង្កើតឡើងនាទីក្រុងភ្នំពេញ ដោយមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌បារាំង ហើយចាប់តាំងពីឆ្នាំទី២ទៅ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានដឹកនាំសំដែងដោយអង្គការក្នុងស្រុកមួយ ឈ្មោះថាអង្គការហ្វារពន្លឺសិល្បៈ ដែលមានសាលាសៀកដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រទេស។ អង្គការនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្រុងទី៣ នៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦មក អង្គការបានសម្រេចផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែងសំដែងសិល្បៈមកនៅក្រុងនេះវិញ។ នៅពេលសមាគមសកម្មភាពសិល្បៈបារាំង បញ្ឈប់ការគាំទ្រ មជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌បារាំងមានបំណងបញ្ចប់មហោស្រព «ទីនេះ ទីនោះ»។ អង្គការហ្វារពន្លឺសិល្បៈមិនចង់លឺពាក្យថាបញ្ចប់បែបនេះទេ។ អង្គការក្នុងសុ្រកមួយនេះបានសម្រេចចិត្តធ្វើអោយព្រឹត្តិការណ៍នេះរស់ឡើងវិញ តែម្នាក់ឯង ជាមួយនឹងការផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍រវាងសិល្បៈករពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយផង និងជាលក្ខណៈអន្តរជាតិផង។
ប្រពៃណីដ៏ចំណាស់
មនោសញ្ចេតនាស្រឡាញ់ចូលចិត្តសិល្បៈសៀកនេះស្ទើរតែត្រូវបានចាក់ឫសនៅក្នុងកោសិកាខ្មែរទៅហើយ។ នៅសម័យអង្គរ ប្រាសាទបាយ័នដែលត្រូវបានកសាងឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី១៣ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នូវសិល្បៈសៀក នៅលើចម្លាក់តាមជញ្ជាំងប្រាសាទ។ ក្រោយសម័យប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរក្រហម គេត្រូវទន្ទឹងរង់ចាំរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨៦ ទើបសាលាសៀកជាតិមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលចំណុះអោយសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ តាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការវៀតណាម។ រយៈពេល១២ឆ្នាំក្រោយមក អង្គការហ្វារបានបង្កើតសាលារៀនសៀកផ្ទាល់ខ្លួនមួយនៅខេត្តបាត់ដំបង ដោយមានការជួយគាំទ្រដោយសាលាសៀកជាតិ ក្នុងគោលបំណងបណ្តុះបណ្តាលកុមាររស់នៅតាមដងផ្លូវ រឺកុមារមកពីគ្រួសារក្រីក្រ នូវជំនាញសៀក និងការសំដែងពត់ពែនខ្លួន។ សព្វថ្ងៃ សិស្សចំនួន១៥០នាក់ អាយុពី១៤ ទៅ២៥ឆ្នាំ ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលនៅសាលារៀនសៀកមួយនេះ។ ពួកគេគឺជាសិល្បៈករសៀក និងកំប្លែកជំនាន់ទី៤ របស់អង្គការហ្វារពន្លឺសិល្បៈ។
សិល្បៈសៀកជួយសង្គម
អង្គការពន្លឺសិល្បៈត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៨៦ នៅជំរំជនភៀសខ្លួនខ្មែរ នៅព្រំដែនប្រទេសថៃ។ គំនិតនៃការបង្កើតសាលាបង្រៀនសៀកនេះគឺ ទាញយកអត្ថប្រយោជន៍អំពីសិល្បៈ និងវោហាស័ព្ទ ដើម្បីជួយយុវជនអោយចាកឆ្ងាយផុតពីជំងឺបាក់ស្បាតនៃសង្គ្រាម។ គំនិតផ្តួចផ្តើមមុនដំបូងគេរបស់សហស្ថានិកកម្មវិធីវ័យក្មេងទាំង៦នាក់ គឺការបង្កើតវគ្គបណ្តុះបណ្តាល។ បន្ទាប់ពីបានមករស់នៅខេត្តបាត់ដំបងវិញ នៅឆ្នាំ១៩៩៤ សហស្ថាបនិកទាំងនោះក៏បានសម្រេចចិត្តបន្តការងារ តាមរយៈការបង្កើតអង្គការហ្វារពន្លឺសិល្បៈ ដើម្បីព្យាបាលស្នាមរបួសប្រជាជនដែលបានឆ្លងកាត់សម័យសង្គ្រាមកាប់សម្លាប់ និងផ្តល់ពន្លឺជីវិតថ្មីដល់ពួកគេ។
ប្រវត្តិនេះក៏រម្លឹកឡើងផងដែរអំពីប្រវត្តិនៃការបង្កើតកម្មវិធីប៉ារ៉ាដា (Pa-ra-da) នៅប្រទេសរ៉ូម៉ានី ដែលជាភ្ញៀវកិត្តិយសរបស់មហោស្រពទីនេះ ទីនោះ នាឆ្នាំនេះ។ កម្មវិធីនេះជាគម្រោងសៀកមួយ បានចាប់ផ្តើមកាលពី ១៧ឆ្នាំមកហើយ ក្នុងលូទឹកនៅទីក្រុងប៊ូការ៉េស (Bucharest)។ «នៅពេលដល់ស្ឋានីយ៍រថភ្លើងភ្លាម មីលូ (Miloud) សង្កេតឃើញមានក្មេងៗ ក្នុងសម្លៀកបំពាក់រយ៉េរយ៉ៃពាសពេញ កំពុងហិតកាវក្នុងថង់ប្លាស្ទិក និងសុំទានគេ តែគ្មាននរណាចាប់អារម្មណ៍ដល់ពួកគេឡើយ។ មីលូទាស់ចិត្តយ៉ាងខ្លាំង តែមិនអាចនិយាយភាសារ៉ូម៉ានីកើត គាត់ក៏យកច្រមុះត្លុកក្រហមចេញមក រួចប្រើភាសាកាយវិការ ហើយចាប់ផ្តើមបង្កើតការសន្ទនា»។ មីលូ អ៊ូគីលី តួត្លុកកំប្លែង ដែលត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលនៅសាលារៀន Fratellini de Saint-Denis នៅប្រទេសបារាំង បានផ្តួចផ្តើមបង្កើតកម្មវិធីបង្ហាត់បង្រៀនសិល្បៈសៀកមួយ នៅឆ្នាំ១៩៩៦ សម្រាប់កុមារនៅតាមដងផ្លូវប៊ូការ៉េស(Bucharest)។
កម្មវិធី «ទីនេះ ទីនោះ» ឆ្នាំ២០០៩
កម្មវិធី "ទីនេះទីនោះ" មានលក្ខណៈស្ម័គ្រចិត្តជានិច្ជ ដើម្បីពង្រឹងការផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍រវាងសិល្បករ-ការិនីពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយផង និងជាលក្ខណៈអន្តរជាតិផង។ កម្មវិធី មហោស្រពសិល្បៈ "ទីនេះទីនោះ" នឹងបញ្ចូលក្នុងឆ្នាំ២០០៩ នេះ នូវវគ្គសិក្ខាសាលាដែលមានរយៈពេល៣សប្តាហ៍ មុនពេលមហោស្រព ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា។ ជាការពិតណាស់ សិល្បករ-ការិនី វ័យក្មេងជាង១០០នាក់ ដែលមកពីប្រទេស៦ផ្សេងៗគ្នា នឹងមានឱកាសហាត់សម និងកែលម្អ នូវទស្សនីយភាព និងការសម្តែងរបស់ខ្លួន ព្រោះដោយមានការជួបជុំសិល្បករ-ការិនី ដែលមានកេរ្តិ៍ល្បីល្បាញ ក្នុងពិភពលោកជាច្រើន។
តួត្លុកដ៏អស្ចារ្យពណ៌ក្រហម ឬសរ តុបតែងមុខមាត់ថ្មី ឬបែបបុរាណ ជួនកាលនិយាយ ជួននៅស្ងៀម។ សកម្មភាពរបស់នាយ ធ្វើអោយយើងសើចសប្បាយ ហើយរំជួលចិត្តផងដែរ ដោយសាររបៀបស្លៀកពាក់ផ្សេងៗគ្នា ដែលជាចំណុចសំខាន់នៃកម្មវិធីទីនេះទីនោះ។ សិល្បករ-ការិនីអញ្ជើញមកពីប្រទេសរ៉ូម៉ានី, ជប៉ុន, អាល្លឺម៉ង់, បារាំង, អូស្រ្តាលី និងប្រទេសកាណាដា។ ពួកគេនឹងជួបជាមួយបងប្អូនសិល្បករ-ការិនី អ្នកដឹកនាំតន្រ្តីនៃកម្មវិធី ទីនេះទីនោះ នៅប្រទេសកម្ពុជា។
-ថ្ងៃសុក្រ ទី២៧ ខែមីនា ម៉ោង១៩ ការសំដែងទស្សនីយភាពនៅទីក្រុងភ្នំពេញ នៅមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌បារាំង
-ថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៨ ខែមីនា ម៉ោង១៦និង៣០នាទី ការដង្ហែរក្បួននៅទីក្រុងភ្នំពេញ។
-មហោស្រពនេះនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅខេត្តបាត់ដំបង ចាប់ពីថ្ងៃទី២ ដល់ថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ចាប់ពីម៉ោង១៧ ដល់ម៉ោង២៣។
សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម សូមបើកមើលវិបសាយ ទីនេះ ទីនោះ www.tinitinou.org
តម្លៃចូលរួមទស្សនាមហោស្រពនៅខេត្តបាត់ដំបង រយៈពេល៤ថ្ងៃៈ
-២០ដុល្លារ សម្រាប់ជនបរទេស (៨ដុល្លារ សម្រាប់អាយុក្រោម១៦ឆ្នាំ និងឥតគិតថ្លៃសម្រាប់អ្នកមានកម្ពស់ទាបជាង១,២០)
-៣ដុល្លារ សម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា
លោកស្រី ជឹម ម៉ាណាវី ផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសន៍
លោកស្រី ជឹម ម៉ាណាវី ផ្ដល់កិច្ចសម្ភាសន៍
១. តើថ្ងៃ ៨ មិនា មានន័យយ៉ាងដូចម្ដេច?
ទិវានារីអន្តរជាតិ(៨មិនា)
គឺជាទិវាមួយដែលនារីជុំវិញពិភពលោកប្រារព្ធពិធីដើម្បីរំលឹក អបអរសាទរនូវសមិទ្ធផល ទទួលបានក្រោយការតស៊ូដើម្បីសមភាពរវាងបុរសនិងស្រី។ ការតស៊ូនេះកើតឡើងក្នុងអំឡុងសតវត្សទី១៩ នៅបណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុប នៅពេលដែលនារីនៅបណ្ដាប្រទេសទាំងនេះត្រូវគេជិះជាន់
១. តើថ្ងៃ ៨ មិនា មានន័យយ៉ាងដូចម្ដេច?
ទិវានារីអន្តរជាតិ(៨មិនា)
គឺជាទិវាមួយដែលនារីជុំវិញពិភពលោកប្រារព្ធពិធីដើម្បីរំលឹក អបអរសាទរនូវសមិទ្ធផល ទទួលបានក្រោយការតស៊ូដើម្បីសមភាពរវាងបុរសនិងស្រី។ ការតស៊ូនេះកើតឡើងក្នុងអំឡុងសតវត្សទី១៩ នៅបណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុប នៅពេលដែលនារីនៅបណ្ដាប្រទេសទាំងនេះត្រូវគេជិះជាន់
២. សម្រាប់ស្ត្រីកម្ពុជា តើទិវា ៨ មិនា មានសារសំខាន់យ៉ាងណាដែរ?
ប្រទេសកម្ពុជាក៏បានកំណត់ ថ្ងៃ ៨មិនាទិវានារីអន្តរជាតិជាថ្ងៃបុណ្យជាតិដែរ។ សម្រាប់ស្ត្រីកម្ពុជា ទិវា ៨ មិនា មានសារសំខាន់ណាស់សម្រាប់ពួកគេ។ ៨ មិនា គឺជាថ្ងៃដែលនារីទូទៅជួបជុំគ្នាដើម្បីសម្ដែងមតិ លើកឡើងនូវកង្វល់ និងបញ្ហារបស់ខ្លួនដើម្បីស្វែងរកនូវដំណោះស្រាយសមស្របនានាសម្រាប់បញ្ហា។ស្នាដៃរបស់ស្ត្រី និងសមិទ្ធផលការងារនានា ក៏ត្រូវបានរំលេច។
មិនមែនមានតែថ្ងៃ ៨មិនាតែប៉ុណ្ណោះទេ ដែលជាថ្ងៃសិទ្ធិរបស់ស្ត្រី ដែលមតិមួយចំនួនបានលើកឡើងថាជាថ្ងៃដែលស្ត្រីអាចប្រើប្រាស់សិទ្ធិរបស់ខ្លួនបាន។ មតិនេះមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។ សិទ្ធិស្ត្រី គឺជាសិទ្ធិមនុស្ស ។ សេចក្ដីប្រកាសជាសកលស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្ស(Universal Declaration of Human Rights)1 មាត្រា ១ចែងថា "មនុស្សទាំងអស់កើតមកមានសេរីភាព និងភាពស្មើៗគ្នាក្នុងសិទ្ធិ និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ..."។ ដូច្នេះសិទ្ធិស្ត្រី ឬសិទ្ធិមនុស្ស ត្រូវបានអនុវត្ត ជារៀងរាល់ពេលក្នុងជីវិតរស់នៅរបស់មនុស្ស។ ក៏ដូចជាស្ត្រីទូទាំងពិភពលោកដែរ ស្ត្រីកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់ថ្ងៃ ៨មិនា ជាថ្ងៃដែលស្ត្រីធ្វើការតស៊ូមតិជាមួយរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីកំណត់នូវរបៀបវារៈការងារនិងលើកឡើងនូវគោលនយោបាយនានា ដែលគាំទ្រដល់សមភាពរវាងបុរសនិងនារី។
៣. រយៈពេលកន្លងមក តើអង្គការវិទ្យាស្ថានបើកទូលាយរបស់លោកស្រីនាយិកាបានធ្វើអ្វីខ្លះទាក់ទិននឹងទិវាថ្ងៃ ៨ មិនានេះ? ហើយនៅឆ្នាំនេះអង្គការវិទ្យាស្ថានបើកទូលាយនឹងរៀបចំកម្មវិធីអ្វីដែរសម្រាប់ទិវានេះ?
ឆ្នាំ២០០៨ យើងបានរៀបចំ ឲ្យមានការពិភាក្សាតាមកំណត់ហេតុបណ្ដាញ សារអេឡិចត្រូនិក បញ្ជីសំបុត្ររួម gender@lists.open.org.kh ដែលជាវេទិកាពិភាក្សាតាមរយៈសារអេឡិចត្រូនិក អំពីបញ្ហាស្ត្រី និងយេនឌ័រ។បានផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទនិងសរសេរបទវិចារណកថាទាក់ទងទិវានារីអន្តរជាតិ។បានធ្វើ "របាយការណ៍អង្កេតតាមដានការចេញផ្សាយព័ត៌មានអំពីស្ត្រី " ដែលលោកអ្នកអាចចូលអាននៅ
និងបានចូលរួមសហការជាមួយគណៈកម្មាធិការ CEDAW) និងជាមួយស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុក ក្នុងពិធីអបអរសាទរ ទិវានារីអន្តរជាតិ។
ឆ្នាំ២០០៩ អង្គការបានកំណត់យកប្រធានបទ«ស្ត្រីចូលរួមក្នុងកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងការងារសង្គមជាតិ»និងរៀបចំសកម្មភាពមួយចំនួន៖
១.ផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទទាក់ទងទិវានារីអន្តរជាតិ៖ កម្មវិធីស្ត្រីនឹងដកស្រង់ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានសកម្មភាពរបស់ស្ថាប័ននិងអង្គការដែលធ្វើការងារអំពីស្ត្រី។
២.បទវិចារណកថា៖ នឹងធ្វើការផ្សព្វផ្សាយនូវបទវិចារណកថាដែលផ្ដោតទៅលើប្រធានបទ ខាងលើ។
៣.ចូលរួមសហការជាមួយគណៈកម្មាធិការ CEDAW) និងជាមួយស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុកក្នុងពិធីអបអរសាទរទិវានារីអន្តរជាតិ។
៤.ការពិភាក្សាតាមរយៈមធ្យោបាយទំនាក់ទំនងលើវិបផតថលស្ដីអំពីស្ត្រី ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ខែកុម្ភៈ រហូតដល់ថ្ងៃទី ១៣ ខែមិនា ឆ្នាំ២០០៩ ជុំវិញប្រធានបទ «ស្ត្រីចូលរួមក្នុងកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងការងារសង្គមជាតិ» តាមរយៈ កំណត់ហេតុបណ្ដាញ វេទិកាលើបណ្ដាញ និងបញ្ជីសំបុត្ររួម ព្រមទាំងនឹងមាន ចេញជាប័ណ្ណសរសើរជូន ។ សម្រាប់ព័ត៌មានលម្អិត សូមចូលអាន៖
៥.បោះឆ្នោតលើវិបផតថលស្ដីអំពីស្ត្រី "តើស្ត្រីពិតជាបានចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងការងារសង្គមឬ?
៦.ផ្ញើសារជារូបភាពតាមទូរស័ព្វ "លើកកម្ពស់សិទ្ធិស្ត្រី ដោយប្រើ វិបផតថលស្ដីអំពីស្ត្រី"
៤. ក្រៅពីទិវាថ្ងៃ ៨ មិនានេះ តើអង្គការវិទ្យាស្ថានបើកទូលាយមានកម្មវិធីអ្វី ដែលជួយជំរុញការលើកស្ទួយសិទ្ធិស្ត្រីនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា?
យើងមានរៀបចំ៖
កិច្ចប្រជុំវេទិកាស្ត្រី៖ ធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងសម្របសម្រួលការពិភាក្សា អំពីបញ្ហាប្រឈមនានារបស់ស្ត្រី និងជុំវិញបញ្ហាយេនឌ័រ។ កិច្ចប្រជុំបានបង្កើតឱកាសសម្រាប់ជួបជុំគ្នា និងបង្កើនកិច្ចសហការរវាងស្ថាប័នស្ត្រី រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយសម្រាប់បញ្ហាស្ត្រី ក្នុងគោលបំណងធ្វើឲ្យស្ថានភាពស្ត្រីមានភាពប្រសើរឡើង។
សិក្ខាសាលា៖ តាមរយៈសិក្ខាសាលានេះ ការរកឃើញ និងអនុសាសន៍ ដែលបានមកពីកិច្ចប្រជុំវេទិកាស្ត្រីត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដល់ស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល បណ្តាញ/អង្គការស្ត្រី ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសាធារណជន ក្នុងគោលបំណងស្វែងរកដំណោះស្រាយរួមដែលផ្ដល់ការគាំទ្រ និងជំរុញឲ្យមានសមភាពយេនឌ័រក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
កិច្ចពិភាក្សាលើមធ្យោបាយទំនាក់ទំនងដែលមានលើវិបផតថលស្ដីអំពីស្ត្រី៖ ដើម្បី ជំរុញឲ្យមានការពិភាក្សាអំពីបញ្ហាយេនឌ័រនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតាមរយៈ៖
១.បញ្ជីសំបុត្ររួម៖
២.កំណត់ហេតុបណ្ដាញ
៣.វេទិកាលើបណ្ដាញ
កិច្ចពិភាក្សាផ្តល់ជាឱកាសសម្រាប់ សកម្មជនផ្នែកយេនឌ័រ និងអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់ សិទ្ធិ ការស្រាវជ្រាវ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងបុគ្គល ជួបជុំគ្នាតាមលក្ខណៈអេឡិចត្រូនិក និងបង្កើនកិច្ចសហការ និងពង្រីកនូវវប្បធម៌នៃការចែករំលែកព័ត៌មានរវាងស្ថាប័ន និងស្ថាប័ន និងរវាងស្ថាប័ន និងបុគ្គល។
៥. មានចំណុចមួយក្នុងកម្មវិធីស្ត្រីរបស់អង្គការវិទ្យាស្ថានបើកទូលាយបានផ្ដោតលើការពង្រឹងសមត្ថភាពបច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ និងព័ត៌មានវិទ្យាដល់ស្ត្រី តើចំណុចនេះមានសារសំខាន់យ៉ាងណា?
បច្ចុប្បន្នបច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា មានការរីកចម្រើនខ្លាំងនៅប្រទេសកម្ពុជា និងពិតជាមានសារៈសំខាន់ណាស់ ក្នុងការពង្រឹងសមត្ថភាពដល់ស្ត្រី។ គឺគេអាចប្រើប្រាស់បច្ចុប្បន្នបច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យាសម្រាប់ ការស្រាវជ្រាវ ការទទួលយក និងផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានជាដើម។ ស្ត្រីនៅបណ្ដាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ភាគច្រើនពុំត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឲ្យប្រើប្រាស់បច្ចុប្បន្នបច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា នោះទេដែលជាហេតុធ្វើឲ្យពួកគាត់នៅឆ្ងាយពីកន្លែងប្រមូលផ្ដុំព័ត៌មាននិងចំណេះដឹង។ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យាត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការផ្ដល់អំណាចដល់ស្ត្រី ដូចជា ការផ្ដល់ជាវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាល លើកកម្ពស់សមត្ថភាព ស្ត្រី ដើម្បីមានលក្ខណៈប្រកួតប្រជែងក្នុងទីផ្សាការងារ។ តាមរយៈ បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា គេអាចចងជាបណ្ដាញរវាងស្ត្រី និងបុរស ពីសហគមន៍មួយទៅសហគមន៍មួយ និងពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀត ដែលជាការតភ្ជាប់ការប្រាស្រ័យទាក់ទងទៅវិញទៅមកដោយមិនកំណត់ព្រំដែន និងជាតិសាសន៍។ ស្ត្រីអាចធ្វើការចែករំលែកចំណេះដឹង បទពិសោធការងារ និងជោគជ័យ និងបញ្ហារបស់ខ្លួនដល់បុរស ដើម្បីបង្ហាញថា ស្ត្រីក៏មានចំណែកក្នុងការងារកសាងនិងអភិវឌ្ឍសង្គមដែរ និងដើម្បីឲ្យបុរសមានការយល់ដឹងថែមទៀតអំពីស្នាដៃ ការប្រឹងប្រែងរបស់ស្ត្រី អំពីតម្រូវការខុសគ្នារវាងបុរស និងស្ត្រី ដោយសារភេទខុសគ្នាដែលជាលក្ខណៈធម្មជាតិ និងអំពីការប្រឈមរបស់ស្ត្រី។ ការចែករំលែក ទាំងនេះនឹងនាំមកនូវការកាត់បន្ថយជាបណ្ដើរៗនូវផ្នត់គំនិតលំអៀងផ្នែកយេនឌ័រ (Gender Stereotype) និងការរើសអើងចំពោះស្ត្រីដើម្បីឈានទៅរកសមភាពយេនឌ័រលើគ្រប់វិស័យ ។
៦. ពាក់ព័ន្ធនឹងការងារស្ត្រី តើអង្គការវិទ្យាស្ថានបើកទូលាយបានសហការជាមួយក្រសួងកិច្ចការនារី និងសង្គមស៊ីវិលយ៉ាងដូចម្ដេចដែរ?
បញ្ហាស្ត្រីនិងបញ្ហាយេនឌ័រគឺជាបញ្ហាសកល។ ដូច្នេះវាទាមទារឲ្យមានដំណោះស្រាយជាសកលដោយមានការចូលរួមពីគ្រប់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ និងជាតិសាសន៍ទាំងអស់។ ដូចគ្នានេះដែរ អង្គការវិទ្យាស្ថានបើកទូលាយក៏ត្រូវសហការជាមួយអង្គការ និងស្ថាប័នដទៃឯទៀតក្នុងការងារនេះ។ អង្គការបានចូលរួមជាលក្ខណៈប្រព័ន្ធ ក្នុងការកសាងសមត្ថភាពស្ត្រី ជំរុញសមភាពយេនឌ័រ ចូលរួមធ្វើការវិភាគ និងស្វែងរកដំណោះស្រាយសម្រាប់បញ្ហាស្ត្រី ដោយសហការជាមួយក្រសួងកិច្ចការនារីបានចូលរួមជាសមាជិកក្រុមការងារបច្ចេកទេសយេនឌ័ររៀបចំដោយក្រសួងកិច្ចការនារីដោយមានការចូលរួមពីតំណាងគ្រប់មន្ទីរក្រសួងនិងអង្គការក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិ និងអង្គការUNIFEM ជាដើម។ ក្នុងនាមជាសមាជិកអចិន្ត្រៃយ៍គណៈកម្មាធិការ CEDAW កម្ពុជា ដែលជាបណ្ដាញមួយមានអង្គការសមាជិកជិត៧០អង្គការ អង្គការវិទ្យាស្ថានបើកទូលាយ បានបំពេញ តួនាទី និងកាតព្វកិច្ចសំខាន់ៗរួមមាន ការផ្សព្វផ្សាយទូទាំងប្រទេស នូវព័ត៌មានស្ដីពីអនុសញ្ញានៃការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនារីភេទដែលហៅកាត់ថា ស៊ី ដ (CEDAW)។ បន្ថែមពីលើនេះទៀត យើងបានរួមចំណែកផងដែរ ក្នុងការបំពេញបន្ថែមនូវចំណុចខ្លះៗនៃសេចក្ដីផ្ដល់មតិចុងក្រោយរបស់គណៈកម្មាធិការបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនឹងនារីភេទ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា (Concluding comments of the Committee on the Elimination of Discrimination Against Women:Cambodia)។
៧. នៅក្នុងផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ និងផែនការប្រតិបត្តិរបស់ខ្លួន តើអង្គការវិទ្យាស្ថានបើកទូលាយបានកំណត់អ្វីដែលចលនាឲ្យស្ត្រីកម្ពុជាចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិ?
ការជំរុញឲ្យមានស្ត្រីចូលរួមឲ្យបានច្រើនក្នុងការងារអភិវឌ្ឍន៍សង្គមជាតិ គឺជាផែនការជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អង្គការដែលមានចែងច្បាស់ក្នុងគោលបំណងរបស់អង្គការគឺ "ជំរុញសមភាពយេនឌ័រ ដោយធ្វើយ៉ាងណាអោយស្ត្រីនិងបុរស អាចទទួលបានផលប្រយោជន៍ស្មើគ្នាក្នុងរាល់កម្មវិធី"។ ដូច្នេះហើយទើបយើងមានកម្មវិធី "ការផ្ដល់អំណាចដល់ស្ត្រីដើម្បីបន្លាស់ប្ដូរក្នុងសង្គម" ដែលក្នុងនោះ យើងបានបង្កើតឲ្យមានកិច្ចសហការប្រកបដោយជោគជ័យរវាងអង្គការធ្វើការងារអំពីស្ត្រីនិងសិទ្ធិ តាមរយៈ ផ្ដល់ព័ត៌មានអំពីសិទ្ធិ អំពីច្បាប់ និងការងារអភិវឌ្ឍ ផ្ដល់មធ្យោបាយនិងលើកទឹកចិត្តឲ្យមានការពិភាក្សាស្វែងយល់អំពីយេនឌ័រនិងអំពីស្ត្រី និងការផ្ដល់វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលអំពី បច្ចេកវិទ្យា គមនាគមន៍ ព័ត៌មានវិទ្យា។ ទាំងអស់នេះគឺដើម្បីជួយកសាងសមត្ថភាពនិងជំនាញដល់ស្ត្រី ជួយឲ្យការងារស្ត្រីមានប្រសិទ្ធភាពប្រសើរជាង និងមានលក្ខណៈប្រកួតប្រជែងក្នុងទីផ្សាការងារ។
ទន្ទឹមនឹងនោះយើងក៏មានរៀបចំប្រជុំវេទិកាស្ត្រីដែលធ្វើឡើងរៀងរាល់២ខែម្ដង ដើម្បីឲ្យស្ត្រីមកពីស្ថាប័ននិងជំនាញខុសៗគ្នាមកជួបជុំ ពិភាក្សាអំពីបញ្ហានិងស្វែងរកដំណោះស្រាយរួមសម្រាប់បញ្ហា។ យើងក៏រៀបចំឲ្យមានសិក្ខាសាលាដើម្បីផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ និងដល់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ នូវលទ្ធផលនៃការពិភាក្សាក្នុងវេទិកា រួមមានការរកឃើញ និងអនុសាសន៍នានាដែលផ្ដល់ដោយអង្គពិភាក្សាដើម្បីស្វែងរកគោលនយោបាយនានា ដែលគាំទ្រដល់សមភាពរវាងបុរស និងស្ត្រី។ ពេលស្ត្រីមានការគាំទ្រ មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ ស្ត្រីនឹងមានភាពជឿជាក់ និងចូលរួមបានច្រើនជាងក្នុងការងារអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមជាតិ។
៨. បើតាមទស្សនៈរបស់លោកស្រីនាយិកា តើអ្វីជាការប្រឈម ឫជាឧបសគ្គដ៏ចម្បងក្នុងការលើកស្ទួយសិទ្ធិស្ត្រីនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា?
ឧបសគ្គដ៏ចម្បងក្នុងការលើកស្ទួយសិទ្ធិស្ត្រី គឺអំពីគំនិតយល់ឃើញរបស់សង្គមចំពោះស្ត្រី និង អំពីបរិបទនៃរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមមួយ(ខ្មែរ)ដែលមានបុរសជាអ្នកកាន់កាប់ និងឲ្យតម្លៃស្ត្រីមិនស្មើបុរស ទោះជាបីយើងមានរដ្ឋធម្មនុញ្ញ មានច្បាប់ផ្សេងៗ ដើម្បីការពារសិទ្ធិស្ត្រី និងយុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលក៏បានដាក់ចេញនូវគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការជំរុញឲ្យមានសមភាពយេនឌ័រក៏ដោយ ក៏នៅមានឧបសគ្គជាច្រើនទៀត ដូចជាការអនុវត្តច្បាប់មិនបានហ្មឺងហ្មាត់ជាដើម។ ជាពិសេស សម្ដេច អគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុនសែន ក៏បានអំពាវនាវឲ្យគ្រប់ស្ថាប័នក្រសួង បញ្ជ្រាបគោលនយោបាយបញ្ជ្រាបយេនឌ័រក្នុងរាល់គោលនយោបាយនិងកម្មវិធីនានា។ អញ្ចឹងយើងឃើញថា តាមផ្លូវច្បាប់ ស្ត្រីខ្មែរត្រូវបានការពារនិងឲ្យតម្លៃ។ តែក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្ដែងគឺមិនមែនដូចច្បាប់ដែងនោះទេ។
នៅក្នុងរចនាសង្គមកម្ពុជា បុរសគឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងនៅសឹងគ្រប់វិស័យនិងគ្រួសារ។ បុរសភាគច្រើនជាអ្នករកប្រាក់ផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ ហើយត្រូវគេចាត់ទុកថាជាមេគ្រួសារ ដូច្នេះរាល់ការសម្រេចចិត្ត ភាគច្រើនបុរសជាអ្នកសម្រេច។ ដោយសារវប្បធម៌សង្គម ស្ត្រីពុំត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឲ្យទៅរៀន ឬឲ្យបន្តការសិក្សាឲ្យបានខ្ពស់ និងពុំសូវត្រូវបានផ្ដល់ឱកាសបណ្ដុះបណ្ដាលដូចបុរសឡើយ។ នេះជាហេតុផលធ្វើឲ្យស្ត្រីភាគច្រើនមានការអប់រំទាបជាងបុរស នាំឲ្យស្ត្រីមិនអាចកាន់តំណែងខ្ពស់បាន។
ដូច្នេះហើយ ទើបនៅកន្លែងធ្វើការ គេឃើញការងារគ្រប់គ្រងនិងធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្ត ភាគច្រើនបុរសជាអ្នកកាន់កាប់ ចំណែកឯស្ត្រីវិញធ្វើការនៅលំដាប់ថ្នាក់ទាប បើទោះបីចំនួនស្ត្រីចូលរួមក្នុងកម្លាំងពលកម្មមានរហូតដល់ទៅជាង៧០ភាគរយនៃចំនួនពលកម្មសរុបក៍ដោយ។ ទោះបីស្ត្រីខ្មែរមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតនិងមានសិទ្ធិឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតតាំងបីឆ្នាំ១៩៥៥ ក៍ដោយ ក៍ចំនួនស្ត្រីចូលរួមក្នុងការងារនយោបាយនិងដឹកនាំនៅមានកម្រិត។ គេឃើញស្ត្រីមានកៅអីក្នុងសភាមានតែជាង ១៤ភាគរយ និងជាអ្នកដឹកនាស្ថាប័នក្រសួង មានតែជាង៧ភាគរយប៉ុណ្ណោះ។ នេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងនូវ អតុល្យភាពអំណាចរវាងបុរសនិងស្ត្រី។ ម្យ៉ាងទៀត ដើម្បីសង្គមទទួលស្គាល់ស្នាដៃរបស់ស្ត្រីៗ ត្រូវធ្វើការពីរដងបើប្រៀបធៀបនិងបុរស ពីព្រោះនៅកន្លែងធ្វើការក្ដី នៅក្នុងសង្គមក្ដី គេមិនឲ្យតម្លៃស្ត្រីនិងការងាររបស់ស្ត្រីទេ ព្រមទាំងមិនមានជំនឿលើការងារដឹកនាំរបស់ស្ត្រីនោះដែរ។ ប្រការនេះបានធ្វើឲ្យស្ត្រីមានការរួញរា និងមិនសូវមានការជឿជាក់លើខ្លួនឯង។
៩. តើអាចមានដំណោះស្រាយដែរឫទេចំពោះ ការប្រឈម ឫក៏ឧបសគ្គទាំងនោះ?
យើងត្រូវមាន ដំណោះស្រាយជាយុទ្ធសាស្ត្រ ជាប្រព័ន្ធមួយ ដើម្បីស្ត្រីអាចទទួលបានផលប្រយោជន៍ពេញលេញពីច្បាប់និងគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ធ្វើឲ្យមានការប្រែប្រួលអំពីស្ថានភាពស្ត្រីនៅប្រទេសកម្ពុជា។ ដើម្បីលើកស្ទួយសិទ្ធិស្ត្រី ជំរុញសមភាពយេនឌ័រ និងជំរុញការចូលរួមរបស់ស្ត្រីឲ្យបានច្រើនជាងក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយនិងសង្គម នោះ រដ្ឋាភិបាល ដោយសហការជាមួយអង្កការដៃគូរនិងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលនានា ត្រូវមាននិងត្រូវអនុវត្តឲ្យបានហ្មឺងហ្មាត់នូវគោលនយោបាយ៖
បញ្ជ្រាបគោលនយោបាយយេនឌ័រទៅក្នុងរាល់គោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិនិងថ្នាក់ក្រោមជាតិ
អនុវត្តឲ្យបានហ្មឺងហ្មាត់នូវកតិកានិងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិនានាជាមូលដ្ឋានការពារសិទ្ធិស្ត្រីដែលកម្ពុជាជាប្រទេសហត្ថលេខីមួយដែរ។
ផ្ដល់ឱកាសដល់ស្ត្រីចូលរួមឲ្យបានច្រើនក្នុងការពិភាក្សាអំពីការតាក់តែងគោលនយោបាយនានា អំពីការបែងចែក និងគ្រប់គ្រងធនធាន អំពីគម្រោងថវិកាជាតិ និងក្នុងដំណើរការនៃការធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្តនានា។
បង្កើតការងារមានលក្ខណៈប្រព័ន្ធ មានវិធានការជាក់ស្ដែងដើម្បីជំរុញឱកាសស្មើគ្នារវាងបុរសនិងនារីនិងជំរុញការផ្ដល់ជំនាញអំពីការងារសហគ្រិនដល់ស្ត្រីដោយផ្សារភ្ជាប់ជាមួយទីផ្សា។
ជំរុញគោលនយោបាយធានារ៉ាប់រងសុវត្ថិភាពការងារ ការធានានូវប្រព័ន្ធច្បាប់មួយដែលនឹងនាំមកនូវប្រាក់បៀវត្តប្រសើរជាងចំពោះស្ត្រី ។
ជំរុញគោលនយោបាយផ្ដល់អំណាចពេញលេញដល់ស្ត្រី
ជំរុញឲ្យក្មេងស្ត្រីបានទៅរៀនឲ្យបានច្រើននិងបានខ្ពស់ជាងដូចកូនប្រុសដែរ។ ការធ្វើដូច្នេះក៏ជួយកាត់បន្ថយបានការធ្វើចំណាកស្រុក ការកេងប្រវ័ញ្ចនិងការធ្វើទាសករផ្លូវភេទ៕
Subscribe to:
Posts (Atom)